Microben
Dit schreef ik in 2020 tijdens de Covid-19 miserie als reactie op de bespreking van liederen over pandemieën (zoals de Spaanse Griep bijvoorbeeld):
“R. Vermandere gaf een lied uit bij Gustave Faes in Antwerpen onder de titel “Microben”. De tekst werd overgenomen in “Liederenboek van het Alg. K. Vl. Studentenverbond” (1913). Het lied is een satire en heeft geen wetenschappelijke waarde. Het gaat ook niet specifiek over de (Spaanse) griep want het suggereert dat het pas ontdekte bestaan van de nauwelijks zichtbare microben aantoont dat zowat alles aan deze “kleine diertjes” te wijten is. Rob Van Deun stuurde me een veldopname (waarvoor nogmaals dank) die door Herman Van Gorp in 1976 werd gemaakt bij Regina Dockx uit Oud-Turnhout tijdens de voorbereiding van zijn licenciaatsverhandeling. Zij zong uit het hoofd een stuk van het lied voor. Het zal ons nog wat kopzorgen opleveren om die opname te analyseren en om te zetten in bruikbaar notenschrift, tenzij we de originele partituur van Vermandere kunnen terugvinden.”
Dankzij een reactie van “Pelle” (in maart 2025) kon ik een partituur van het lied geschreven door René Vermandere (1857-1944) bemachtigen, later uitgegeven bij Delbeke in Gent, thuisstad van de vermelde zanger Pol Speeckaert (1879-1935). Sinds 2014 zijn zowel tekst als muziek helemaal rechtenvrij.
Microben
1068 [AC] René Vermandere (1857-1944)
Sinds een korten tijd is er een dier ontdekt
Of beter een klein dierke,
Dat wel honderd duizend malen minder is,
Dan ’t allerkleinste mierke;
’t Weegt juist tienmaal minder dan een zeepblaas weegt
En van ’t minst dat gij een liter geersten leegt,
Hebt g’er vier millioen,
’t en is u niet misgund,
Een kosteloos verblijf in uwe maag vergund !
Microben, microben
Buiten, binnen, onder ons en boven :
Geen enkel’ plaats waar g’haar niet vindt;
Ze zit in vuur, in sneeuw, in ijs en wind!
Microben, microben
Buiten, binnen, onder ons en boven.
Geen enkel’ plaats waar g’haar niet vindt;
Ze zit in vuur, in ijs en wind!
Men heeft de microob in alle spijs en drank,
Bij alle dier gevonden :
Zij wordt met de brieven, met den telegraaf,
En telefoon verzonden.
Gans deez’ aard’ is slechts een groot microbennest
Oud’ en nieuwe wereld zijn er door verpest :
En in Congo ook, microob al wat men ziet,
Er zijn er daar zoveel dat zij gaan half voor niet.
’t Schijnt dat er veel soorten van microben zijn,
Verschillend naar de landen :
Aan den Noordpool kunnen zij goed tegen kou,
In Congo tegen ’t branden;
Aan de Rode Zee zijn zij zo rood als bloed,
Aan de Zwarte Zee zijn zij zo zwart als roet;
In China zijn zij geel, van poten tot aan kop
In Pruisen hebben zij ook enen pinhelm op !
Al de ziekten die er op deze aarde zijn,
We hebben z’hun te danken :
Waren ‘r geen microben, al ons kwaad hield op,
Er waren scheel’ noch manken.
Z’hebben ons geschonken die influenza,
d’Hysterie, migraine en etcetera :
En als ze vechten daar, dat ’t aan de ribben houdt,
Dat komt door de microbe van het Engels zout !
Elke dag brengt veel nieuwe microben voort,
Ik zelf heb er gevonden :
En als monsters zonder waarde heb ik die
Mijnheer Pasteur gezonden.
Hij heeft ze dan ook met aandacht bestudeerd
En mij met een groten langen brief vereerd,
Waarin dat hij mij de namen heeft verkond
Van al de nieuw’ microben die ik tot hem zond.
 |
Partituur * Microben * |
 |
instrumentaal
|
|
Regina Dockx (circa 1975)
|
Bronnen: liedblad van Pol Speeckaert (1879-1935) uitgegeven door Eugène Delbeke, Gent, niet gedateerd in "HET VOLKSLIED in Kasterlee, Lichtaart, Tielen, Gierle, Turnhout en Oud-Turnhout" - thesis Herman van Gorp, 1976. Partituur gesignaleerd door "Pelle" en doorgestuurd door "Philip verzamelt"