De politieke regeringsmoord gepleegd op de martelaar Francisco Ferrer (13-10-1909)
In het liedjesschrift van Eugenius Koopman uit Antwerpen “Kluchten en Romances” (MUZ0349) is het 392e en laatste lied in zijn bundel gewijd aan Francisco Ferrer. De zangwijze vermeldde hij niet en dus konden we het er nog niet eerder over hebben. Hier alvast het begin van het lied uit dit bundel:
Een beetje moeilijk te lezen misschien, wij menen dit te herkennen:
Onder Karel V volgens geschiedenis
De zon die ging niet onder in zijn landen
maar nu helaas, een schim die daarvan is
overgebleven van land, rijkdom en schatten
door inquisitie op d’achtergrond gesloten
en nu komt gij uw euveldaad vergroten
door vals bedrog en laffe broedermoord
Een laffe broedermoord
oh, Spanjaards van weleer
waar zijn uw roem en zegen
uw grootse faam, uw recht en rijk
hebt gij gesleurd door modder en door slijk
Francisco Ferrer was een Spaanse anarchist en onderwijs hervormer, die vals werd beschuldigd van een complot om koning Alphons XIII te vermoorden. “Hij stichtte lekenscholen en bibliotheken, en trachtte in het rijk der monniken, der klerikale overheersing, de vrijheid van de geest te vestigen. Dit is zijn misdaad, en zijn enige misdaad” (Het Volk: dagblad voor de arbeiderspartij, 02-11-1906)
Hij werd op 13 oktober 1909 terechtgesteld onder impuls van de Inquisitie, hoofdzakelijk omdat hij de vrije meningsuiting propageerde!
In de verzameling liedbladen, gepubliceerd door D.Wouters circa 1933 in “Het straatlied”, later ingescand en geplaatst in de Nederlandse Liederenbank, vonden we nog een ander lied over deze gecontesteerde executie, ook zonder vermelding van de melodie op het liedblad maar andere liederen die met dezelfde zin beginnen verklaren gezongen te moeten worden op “Bij het ouderengraf” en dat is een Duits “Volkslied” van circa 1900 getiteld “Am Elterengrab”
Een liedblad over de “Vreselijke Moord te Zeist” (1902) begint met dezelfde woorden en de zangwijze wordt vermeld:
Martelaar Francisco Ferrer
1102 [A] anoniem liedblad Rotterdam. [C] Emil Winter-Tymian (°1860 +1926) (P.D.)
Kom vrienden blijft eens even bij ons staan
en wil ons lied aanhoren.
Hoe wreed of het in Spanje toe kan gaan,
hoe men daar een man vermoorde,
Francisco Ferrer was zijn naam,
en deze man had niets misdaan.
Spanje hoe wreed is uw regeringsmacht!
Waarom die man, die vader omgebracht?
Zijn dochter smeekt de koning om gena:
« O, spaar mijn lieve vader.
Mijn vader heeft toch immers niets misdaan,
niets is op aard mij nader.
O Koning geeft mijn vader weer,
mijn kinderhart doet mij zoo zeer.
Ik ben zijn dochter en zijn enig kind.
Hij wordt door mij en ik door hem bemind.
Die kinderbeê die werd nu niet verhoord.
Het vonnis luidt: « de kogel »
Bij ’t ochtendgloren werd de man vermoord
en thans richt ieder d’ogen,
naar Spanje heen en baldt de vuist:
het recht der mens werd daar verguisd.
De man die rust nu in het kille graf.
Maar niemand die dit Spanje ooit vergaf.
 | Partituur * Martelaar Francisco Ferrer * |
 | 1. instrumentaal |
Bronnen: zangwijze: “Am Elterengrab” liedblad uit de verzameling D. Wouters - Nederlandse Straatlied" 1933 (MUZ0483 pag. 68) zangwijze afgeleid uit bandopnames van Ate Doornbosch https://nl.wikipedia.org/wiki/Monument_Francisco_Ferrer cfr “Kluchten en Romances” - Eugenius Koopman lied nr 392 (MUZ0349)