Artikels door Johan Morris:
De wereld roept om vrede
Op een liedblad uitgegeven door Alfons Vanderplancken vonden we een (zoveelste) anti-oorlogslied, ditmaal gezongen op de wijze van “Spaanse nachten”. De Vanderplanckes waren een hele familie van marktzangers (er is ook Leon, Ernest en Josefiene) die in en rond Gent hun liedjes zongen.
We vonden dezelfde tekst ook terug in het boek “Lionel Bauwens, de onvergetelijke marktzanger” waarin Roger Hessel vrijwel alle door Tamboer geschreven en gezongen teksten opnam. Dit impliceert dus dat Lionel Bauwens de feitelijke tekstschrijver is en dat Vanderplancken het lied van hem kocht of “leende”.
Het lied is geschreven en gezongen vlak voor WO II uitbrak en is een – vergeefse – oproep aan onderhandelende regeringen om niet nog eens een wereldbrand te ontketenen, de Grote Oorlog 14-18 zat bij de meeste toehoorders immers nog fris in het geheugen.
De melodie “Spaanse Nachten” alias “De spaanse vluchteling”, alias “Verlaten” alias “Frontsoldaat” leerde Tamboer van Willy Derby die in 1936 naar aanleiding van de Spaanse burgeroorlog een lied hierover zong dat ook in Vlaanderen zeer populair werd. Derby vertelt daarin het wedervaren van een uit Spanje gevluchte man die zowat alles verloren is wat hij bezat omwille van een opstand waar hij niet om gevraagd had. Hij zwerft verlaten langs de straten en kan het leven haten…
Het is dus niet zo verrassend dat Tamboer de melodie gebruikte voor een ander anti-oorlogslied.
De wereld roept om vrede
273 [A] Lionel Bauwens [C] J.S. Zamecnik (1872-1953)
Groot is d’herinnering nog aan den strijd
van ’t jaar veertien.
en elken dag spreekt men nog van dien tijd
’t Geen was te zien.
Slachtoffers klein en groot
vier jaar heeft men gedood.
Refrein:
Wij vragen vrede
hoort onze bede
bepleit uw rede
onder elkaar
met zachte woorden
maar niet met moorden
overwint men een nieuw oorlogsgevaar.
Niemand op aarde die vraagt dat zijn zoon
weer vechten moet.
Veel moeders smeken op weerloze toon:
“Vergiet geen bloed”
Want op het doden veld
rust reeds mijn steun als held.
’t Leven is zalig, al is het van tijd
droef om ons heen.
maakt u dus niet tot den oorlog bereid,
komt overeen.
De spreuk van groot en klein:
laat ons verbroederd zijn!
| Partituur * De wereld roept om vrede * | |
1. Willy Derby op 78-toerenplaat (fragment)
|
Bronnen: Zangwijze: “Spaanse nachten” / “Neapolitan Nights (Oh, nights of splendor)” liedblad uitgegeven door Alfons Verplancken
De klacht van een moeder
Jaak Van Gestel bracht circa 1945 op één van zijn liedbladen “De klacht van een moeder”. Het gaat om een ontroostbare moeder die aan het graf van haar gesneuvelde zoon haar verdriet uitzingt. En ze belooft hem dat ze al zal doen wat in haar macht ligt om vergelding te zoeken. In het refrein komen […]
Vertwijfelde roep van een invalide mijnwerker
Dit is een voorbeeld van een “bedellied”, in dit geval van een invalide mijnwerker. Meestal zongen ze de liederen niet zelf maar gingen ze van deur tot deur, leurend met een aangepast liedblad: juridisch gezien viel dit niet onder “bedelen” aangezien er iets te koop werd aangeboden. De opgegeven zangwijze “Mijn dierbaar ouderhuis”, een […]
