Hunne beloning

De echte titel van de opgegeven zangwijze is “The sunshine of your smile”, één van de vele succesliederen van de Ierse zanger John McCormack (1884-1945) die er in december 1916 de hitlijsten mee aanvoerde. Het refrein begint met “Give me your smile” en dat hadden de marktzangers en de drukker bijna goed verstaan.
Over die marktzangers weten we dat ze actief waren in Antwerpen-stad.
Jan Baptist Rosseau was geboren in Lier op 8 Januari 1869 en hij overleed in Hoboken op 18 Mei 1938 (volgens Jan De Schuyter in “Drij Moorden Voor Vijf Cens”, 1945). Hij was schoenmaker van beroep maar had een hand verloren en kon zich dus goed vereenzelvigen met een verminkte soldaat.
Van zijn kompaan Jan Kohn weet Jack Verstappen in “Volksleven Rond Antwerpse Café-Chantants” (1983) alleen te vertellen dat hij die naam wel tegenkwam maar over die man niets kon terugvinden. Wij ook nog niet …
Het origineel is een rasecht liefdelied en de Vlaamse versie is dat ook, althans in de aanhef… Daarna wordt het eerder een pamflet.
Het gaat over een jonge vader die ten strijde moet (in WOI) en levend maar verminkt en dus werkonbekwaam terug thuis is geraakt. De huisbaas is zo te zien geen patriot want hij zet het armlastig geworden gezin, inclusief 3 kleine kinderen, zonder pardon op straat. In de laatste strofe wordt opgeroepen om zulk schandelijk gedrag “van de rijken” niet meer te aanvaarden.
Hunne beloning
732 [A] C.Sels [C] Lilian Ray
Een jeugdig paar, met hun drie kind’ren klein
leefde voorheen als in een zonneschijn.
Doch d’oorlog kwam en de man werd soldaat.
Hij keerde weder, doch niet meer in staat
om voor ’t gezin te werken als voorheen.
In plaats van geluk heerste er steeds geween.
Hij voelt de smart wijl hij in stilte leed:
ziedaar het leven van hem die voor ons streed.
Doch ’t ongeluk voegde zich bij d’ellend,
’t huisgezin dat nooit armoe had gekend
werd door den huisbaas, misschien een woekeraar,
op straat gesmeten als een bedelaar.
Roept dat geen wraak als een verminkt soldaat
met zijn gezin gezet wordt op de straat
omdat hij met drie kind’ren op dien stond
niet snel een andere, bet’re woning vond.
Wanneer toch zal het volk eens wakker zijn,
opdat zo’n daad de laatste moge zijn?
Dan zal een held, na vijf jaar strijd en smart
niet door een rijke met schand worden getart.
“Broeders, slaapt voort! Wees goedzalig en braaf!
Zo blijft gij van de groten steeds de slaaf!
Nochtans het uur van vrijheid is nabij.
Luister naar rede, zo wordt ge eind’lijk vrij!“
| Partituur * Hunne beloning * | |
1. instrumentaal (met intro)
|
Boerenliefde! Heerenliefde! Soldatenliefde!
We vonden dit lied op een tekstblad van Tamboer, Molenstraat Eecloo en het werd (hopelijk met zijn goedkeuring en medeweten) overgenomen door zijn collega’s Jaak Van Gestel en Achille Coppenolle.
Naar de opgegeven zangwijze “Venez avec moi” waren we al een tijdje op zoek, totdat we de originele versie “A lane in Spain” (1927, Lewis & Lombardo) ontdekten en enkele uitvoeringen ervan op YouTube. Onderstaande overwegend instrumentale versie concentreert zich bijna uitsluitend op het refrein. En of Tamboer en consoorten dit zongen terwijl ze de Fox-Trot dansten durf ik zeer betwijfelen.
Boerenliefde! Heerenliefde! Soldatenliefde!
822 [A] Lionel Bauwens [C] A. Lewis, C. Lombardo
‘k Zinge voor de meisjes in ’t verschiet:
als gij soms de jongens geren ziet
in de liefde, ‘k zeg het hulder stil
is ’t er altijd zeker veel verschil.
Ziede gij een boerenpaarken gaan
of soms in een donker straatje staan,
zij vertellen zachtjes aan elkaar
van de noteboom en perelaar.
Wel! Wel! Wel! Wel! Wel!
De liefde, ’t is de moeite weerd.
Dat is lijk een beeste zonder kopken of ne steert.
Z’is zo blind gelijk ne mol.
G’en hoort! Gij ziet ze niet
maar zij brengt toch vele jonge meisjes in ’t verdriet.
Overal des avonds zeer laat
ziet gij van die paarkens op de straat.
Wel! Wel! Wel! Wel! Wel!
Dan zingt het vogelken de vink:
O! wat is de liefde toch een aardig dingk.
Vele jonge dingskens zijn er fier
omdat zij verkeren met nen heer.
’t Is ne miljonair, ne fabrikant
maar zijn vader die gaat rond met zand.
Hij moet vele delen hier of daar
maar ’t zijn van de die van uit zijn haar.
Ja, zij plakken alle winkels plat,
dat zijn van die tiepen uit de stad.
Gij ziet van die jufferkens op straat,
zij verkeren rap met ne soldaat.
Nog een maandeken of drij algauw
en zij worden man en vrouw.
Maar hij heeft het onverwachts gedaan
en dan moet hij weer naar ’t leger gaan.
Mijn Marietje staat daar sapperlot
met ne souvenir van de piot.
| Partituur * Boerenliefde! Heerenliefde! Soldatenliefde! * | |
1. instrumentaal
|
Gruwelijke misdaad te Couckelaere (1929)
A. Van Peteghem uit St-Amandsberg-Gent moet dit krantenbericht grondig gelezen hebben en er dan een lied over hebben gemaakt en verspreid:

In het lied somt hij ongeveer alle details op die ook in dit krantebericht aan bod komen, uitgezonderd de naam van het jonge slachtoffer Alfons Toortelboom.
De dader was nog niet gekend toen het lied al werd gezongen. We hebben in de krantenarchieven ook geen bericht meer gevonden over het vatten en veroordelen van de dader.
De zangwijze “Sous le soleil Maroquin” (sic) kenden we al van Tamboer en “Brussel in de nacht“.
Gruwelijke misdaad te Couckelaere (1929)
731 [A] A. Van Peteghem [C] R.Desmoulins (1925)
Al op een pachthof bij een weduwvrouw
is het huisgezin gedompeld in rouw.
In vakantietijd verbleef daar een kind,
het werd met liefde door elkeen bemind
Een wreden beul heeft daar ongestoord
het arme schaap zeer laffelijk vermoord.
1.2.3. Daarvoor moet men monster zijn
om zo een kind te brengen om het leven.
Het schaap stierf in smart en pijn,
dien beul was toch in alle kwaad doordreven.
’t Roept om wraak voor God en wet.
Wat groot verdriet al voor die brave moeder.
Zij zucht: ach God, wat moet ik nu toch doorstaan?
’k Zal er van het graf in gaan.
Op een donderdag in den achternoen
ging het kind alleen wand’len in het groen.
Terwijl de vogels daar zongen hun lied
wierd ’t onschuldig kind door een beul bespied.
Een ploegkouter had hij in de hand,
met dat moordtuig heeft hij ’t kind aangerand.
Hij sloeg het op ’t hoofd
met een groot geweld.
’t Kind slaakte een kreet, en ’t lag neergeveld.
En ’t onschuldig bloed spatte in het rond,
door dien eersten slag was het erg gewond.
Maar dien tiran, ja, dat wilde beest,
die sloeg maar voort tot dat het gaf den geest.
Dan stak hij het lijk in enen zoutzak,
hij wierp in een gracht het bebloede pak.
Hij keek behoedzaam dan al in het rond
maar geen enen mens die zich daar bevond.
Niemand had ’t gezien, niemand had ’t gehoord,
de moordenaar liep dan zeer haastig voort
4.5.6. O, gij laffe moordenaar,
de geest van ’t kind zal voor uw ogen zweven.
O, gij wangedrocht, barbaar,
gij zult geen rust meer vinden in het leven.
En gij, martelaarke zoet,
ge zijt bij God en in het koor der eng’len,
van uw moeder en familie weggerukt,
als een bloem, te vroeg geplukt.
Toen Alfons ’s avonds dan naar huis niet kwam
wierd de grootmoeder van de schrik schier lam.
Als haar kinders dan ook kwamen naar huis
zei ze hen algauw: die zaak is niet pluis.
Men ging op zoek, ja terzelfder stond,
zodat men daar ’t bebloede pak ook vond.
Het parket werd van die moord ingelicht
en het heeft zich gauw ook daarheen gericht.
Helaas, den dader werd nog niet ontdekt,
dat heeft onder ’t volk grote schrik verwekt.
’t Kind werd beklaagd, ja door iedereen,
en aan zijn graf was er smart en geween.
| Partituur * Gruwelijke misdaad te Couckelaere * | |
1. instrumentaal
|


