0

Moest er genen man bestaan

Geplaatst door Johan Morris op 16 mei 2020 in liedbladen, liederen, Spot & Ironie | ∞

Op de melodie van “Dans les jardins de l’Alhambra” dichtte Rare Sus, alias van Frans Currinckx, zijn visie op het vrouwvolk. Het was misschien zijn zwanezang want hij stierf naar verluid in 1923 en de gekozen melodie werd in datzelfde jaar pas door F.L Benech geschreven. Die zou overigens enkele jaren later ook overlijden zodat dit lied toch echt wel “Public Domain” is geworden.


Het lied van Rare Sus werd ook overgenomen door “Jaak Van Gestel en zijne dochter” en door het echtpaar Geens uit Aarschot.

Overigens dekte Rare Sus zich in bij de vrouwelijke toehoorders door op dezelfde melodie een tegenhanger te dichten:

Maar deze versie laten we hier nu even buiten beschouwing …

Moest er genen man bestaan

713 [A] Rare Sus [C] F.L. Benech (1923)

Ik ga het wagen voor te dragen u een lied.
Wat dat er met de vrouwen nogal veel geschiedt.
Ja de vrouwen treit’ren hunnen man in ’t fijn,
nochtans ze kunnen er toch zo lief mee zijn.
Gij mannen, slachtoffers van ’t vrouwelijk geslacht,
Ja, Ja, we zijn in die serpenten hunne macht,
kundet gij geloven dat gij zijt de baas,
ze nemen de mannen voor ‘nen Jan Klaas.1

En wat zouden de vrouwen zonder mannen zijn,
bij al2 dat z’ons bedotten en minnen in schijn?
De mannen zijn er zo groot nodig als het brood,
moest er geen man bestaan, de vrouw ging dood.

Ze snoepen, babbelen, lameren ondereen
Hunnen man uitmaken is voor hun niets gemeen.
Hoe is’t met den uwe, zuipt hem nog zo veel?
Wel mijn schaapke lief, hij giet het door zijn keel.
Gij Trien, wat is’t, gaat hij nog met die andere mee?
En komt hij Zaterdags naar huis nog zonder pree?
Och zwijg van de mijne, hij ’s nooit in zijn kot,
als dat zo blijft duren maak ik hem kapot.

Zodus de vrouwen schimpen altijd op de man
maar wilt onthouden, ik weet er het mijne van:
ga maar naar Sint-Anneke3 in den achternoen
dan zult ge verschieten van wat ze daar doen
ik heb al veel vrouwen gezien met ‘n andere vent
nochtans haar man is goed en zij is niet content
zij heeft voor hem liefde maar het is in schijn,
ik zeg niet dat vrouwen allemaal zo zijn.


1 een pop uit de poppenkast, meestal het lijdend voorwerp in het verhaaltje en onder de sloef van zijn Katrien.
2 vooral, daarbij komt nog
3 een soort mini-strand aan de oever van de Schelde, volgens de officiële versie vernoemd naar het dorpje / de parochie Sint-Anna dat daar tot circa 1920 was. Maar de heilige Anna – de grootmoeder van Jezus nadat ze onverhoopt een dochter Maria had gekregen – was de patrones van de kinderwens en vele koppels zouden indertijd op dit strand hebben geprobeerd om hun kinderloosheid op miraculeuze wijze achter zich te laten. Fake News? “Misschien is ’t niet waar, maar het is wel een goed verhaal” zeggen de Italianen dan.
PDFlogo Partituur * Moest er genen man bestaan *
MP3logo
      1. instrumentaal

Tags:

2

Jan Kapoen

Geplaatst door Johan Morris op 12 mei 2020 in liedboeken, liederen, Spot & Ironie, thesis Herman van Gorp | ∞

Op een bandopname gemaakt in 1975 door Herman Van Gorp hoorden we Lien of Emma Kennis uit Kasterlee zingen over “Jantje, een kind van weelde”. Het lied begint zo:

Ons Jantje was een enigst kind,
een zoontje zogenaamd van weelde.
Hij werd daar altijd heel bemind
en hij den groten Heer wat speelde.
Papaatje die zeer gierig was
en ’t zoontje speelt viool en bas.
Met d’een of d’ander loechte poep
deed hij papa zijn geldeken oep;

met d’een of d’ander loechte poep
deed hij papa zijn geldeken oep

Er mankeert duidelijk iets aan de tekst, en de melodie gaat ook op en af, dus gingen we op zoek naar andere versies. Met het zoekargument “Jantje was een enigst (of enig) kind” vonden we niets in onze digitale bibliotheek, na nog wat andere vergeefse pogingen vonden we met “van weelde” een heleboel teksten waaronder zich ook het lied bevond dat we zochten, allemaal in de nalatenschap van Harrie Franken zaliger.
Op zijn website, die postuum werd overgezet naar www.volksliedarchief.nl, vonden we een lied over “Jan Kapoen” dat Harrie in een afwijkende versie ook in “Kroniek van de Kempen deel 10” had gezet op pag. 148, en in zijn boek “Liederen en dansen uit de Kempen” op pag. 244, telkens met uitgeschreven melodie. Hij hoorde het lied zingen in Postel, in Someren-Heide en in andere niet nader genoemde Kempense dorpen. Door combinatie van vier verschillende versies “opgetekend uit de volksmond” hebben we voor onze versie de volgens ons meest plausibele van dit kluchtlied-met-een-moraal gemonteerd.

Jan Kapoen

817 [A] onbekend [C] onbekend

Een rijke heer die had een zoon
een zoontje vol van weelde
die hij al te veel had bemind
en soms den boer eens speelde.
Terwijl papa zo gierig was
speelde de zoon viool en bas,
met d’een of d’ander modepop
deed hij papa zijn centjes op.

Met d’een of d’ander modepop
deed hij papa zijn centjes op.

Papa die deed zijn oogjes toe:
daar moet een eind aan komen
en op den duur werd hij het moe,
heeft een besluit genomen:
het zoontje kreeg geen centen meer,
maar ziet eens, op een zek’ren keer
als zoonlief was in dronken staat,
verkocht hij zichzelf als soldaat

Als zoonlief was in dronken staat,
verkocht hij zichzelf als soldaat

Papa die dacht: het zal niet zijn
mij hier te blijven foppen
en na zowat een week of drij
kwam Jan aan zijn deur kloppen.
“Papa, den dienst valt mij zo straf
’k zou willen dat g’me kocht eraf.”
Papa die sprak: “Ik wil kapoen
dat gij uw tijd vol uit zult doen!”

Papa die sprak: “Ik wil kapoen
dat gij uw tijd vol uit zult doen!”

En tegen wil en tegen dank
moest Jan soldaatje spelen.
Al viel den tijd hem soms te lang
het kon papa niks schelen.
Jan diende snel zijn jaren uit
en kwam toen spoedig aan de buit:
papa die stierf en Jan Kapoen
werd meester van een klein miljoen.

Papa die stierf en Jan Kapoen
werd meester van een klein miljoen

Eenieder stond er van te zien
hoe papa werd begraven
Jan liet niet doen een mis of tien
om vader’s ziel te laven
’t Is schande om zo rijk te zijn
en te begraven zo gemein
“Maar ik weet goed,” sprak Jan Kapoen
“waarom dat ik geen mis laat doen.”

“Maar ik weet goed,” sprak Jan Kapoen
“waarom dat ik geen mis laat doen.”

“Als papa in den hemel is
kan ik die missen laten.
En is hij in de hel gewis,
wat kan het hem dan baten?
En is’t dat hij voor langen duur
moet lijden in het vagevuur
dan moet hij,” zo sprak Jan Kapoen
“zowel als ik zijn tijd uitdoen.”

Dan moet hij,” zo sprak Jan Kapoen
“zowel als ik zijn tijd uitdoen.”

 

PDFlogo Partituur * Jan Kapoen *
MP3logo
      1. instrumentaal
MP3logo
      2. versie van de zusjes Kennis

Aanvulling 21-4-2022

Zo goed als dezelfde melodie vinden we terug in “Parabele ofte Gelijkenisse” van Joseph Sadones (1755-1819), zoals gezongen door Wannes Van de Velde op de CD “Werkman, komaan …”
Heel andere tekst weliswaar.

De wreden wolf en slimmen vos, ze hadden voorgenomen
stroppen te leggen in het bos. Ze zijn tegaar gekomen.
Ze maakten hun zelve blij.
Langs ene groene wei
lei den wolf eerst zijn stroppen waar veel schapen kwamen aan,
en om hem te verstoppen is achter d’haag gegaan,
is achter d’haag gegaan.

MP3logo
      3. Parabel ofte Gelijkenisse (fragment)

Tags:

0

Wat er van vrijen komt

Geplaatst door Johan Morris op 10 mei 2020 in Eigen werk, liedbladen, liederen | ∞

Op een liedblad van Frans Van Kets (en bijgevolg wellicht geschreven door Pierre Bauwens uit Antwerpen, zoals Van Kets zelf ooit verklaarde) staat een kluchtige zedenles in verband met te jong en te veel vrijen.


Wat er van vrijen komt

712. liedblad Frans Van Kets – eigen melodie

Hoort, meisjes hier in ’t ronde, neemt het voor geen affront,
ik zal u gaan verkonden wat er van vrijen komt.
Men ziet het alle dagen in dorpen en in stad,
men hoort er zoveel klagen: “Dat ik maar ’n vrijer had”.
Maar dan opeens, als ’t is gelukt
en ’t zomerbloemke is geplukt
worden zij van klein en groot verdrukt!

Men ziet ze lopen met hele hopen
het is plezant en schoon om zien.
Ja, heelder hopen, toch kind’ren kopen
ik ken er zeker zo meer als tien.
En dan nog klagen, schier alle dagen,
bij den doctoor voor medicijn.
Dat zal hen leren, zo jong verkeren,
nu zitten zij daar in de pijn.

Laatst ook een fijn zottinne was alle dagen ziek
maar ’t was een dom boerinne, zij kloeg van het koliek.
Zij sprak: mijnheer geprezen, maak maar een fijn visiet
als gij mij kunt genezen, ik geef twintig frank subiet.
De dokter sprak: mijn lieve kind,
de liefde heeft u gans verblind,
want gij zijt te veel jongmans gezind.

Mijnheer, ’t kon niet gebeuren want ik heb nooit gevrijd,
gij moet mij goed bekeuren, mij dunkt ’t is hogen tijd.
‘k Ben in de twintig jaren, hoe zou dat kunnen zijn
dat ik zo slecht zou varen al in de maneschijn?
Mijnheer die draaide dan zijn klak
en hij schoot plots in enen lach
als hij haar oogskens eens fijn bezag.

Zo meisjes, wilt hier leren, werpt u toch in geen schand
en als ge wilt verkeren, neem daar zoveel niet van.
Want is het kalf verzopen dan is het toch te laat,
’t komt uit den put gekropen
het zij vroeg of het zij laat.
Men komt er vele tegemoet
maar nu ontbreekt hen toch de moed,
ziet goed wat te snelle liefde doet.

PDFlogo Partituur * Wat er van vrijen komt *
MP3logo
      1. instrumentaal

Tags:

Copyright © 1967-2026 Wreed en Plezant Alle rechten voorbehouden.