Vuilbakken
Eén van de bekendste “hits” van de Nederlands Ramblers was ongetwijfeld het swingende “Wie is Loesje? (het meisje van de drummer)” (1939, gezongen door Wim Poppink) In onderstaande versie slaan ze andermaal de strofen over …
Dat soort liedjes, in dit geval zelfs met een drum-break, zijn moeilijk te brengen met een minimale begeleiding, laat staan a capella. Dat is misschien de reden waarom weinig of geen marktzangers het aandurfden er een eigen tekst op te verzinnen.
Hubert Geens uit Aarschot durfde dat wel, en ik vraag me af hoe hij die breaks visueel oploste want ik heb hem helaas nooit aan het werk gezien.
Hubert was ook “handelaar in oud ijzer”, misschien had hij hiervoor wel wat blikken trommels opzij gezet! Hielp zijn echtgenote Joanna Van Gestel hem hier al bij of bracht hij dit lied tijdens de oorlogsjaren samen met zijn broer Jean-Baptist? We kunnen het alleen nog reconstrueren in onze fantasie.
De naam/het pseudoniem “Jan Rechtuit” vonden we ook terug als auteur van enkele kritische liederen uit de 19e eeuw en van het boek “Stad en Dorp, eene hedendaagsche geschiedenis”, uitgegeven bij H. Dessain, Mechelen, “drukker van Z.H. den Paus”
De liedtekst over de vuilbakken had Tamboer eveneens op een liedblad staan, vrijwel identiek, maar bij de “Drij Tamboers” een beetje ingekort en gezongen op een melodie die ze beter kenden en vaak gebruikten: “Regendroppen” (1935, Emil Palm).
Moeten we nu besluiten dat “Woorden H. Geens” niet wil zeggen dat hij “alle woorden” van dit lied bedacht? Of zijn de “Drij Tamboers” vergeten om hun inspiratiebron te benoemen? De liedbladen zijn niet gedateerd, dat waren ze bijna nooit, en we hebben er dus het raden naar wie deze liedtekst als eerste publiek maakte.
Vuilbakken
1005 [A] Hubert Geens [C] Jack Bulterman
Zie vrienden, ik ben Jan rechtuit,
ik zoek de vuilbak uit.
Ik zeg het stil, gij ziet ’t verschil
ook nog wel zonder bril.
Want bij een rijke mens,
waar dat het gaat naar wens,
’t is zonneklaar, geloof het maar,
zie wat ik vond aldaar:
Onder d’assche
zitten champagneflaschen
en daar langs de kant
daar ligt de kop van een fazant.
Meimaandrozen,
’n hoop pralinedozen,
en een autowiel,
en daarbij een leegloperskiel.
Soms een paar versleten schoenen,
intrestbrieven van miljoenen.
Hazevellen,
citroen en appelschellen
en madam haar min
die vliegt dan ook de vuilbak in.
2. En ’s morgens dan aan het hotel.
daar is het soms een spel.
Ik kom daar meer,
zo menig keer,
altijd ben ik daar weer.
Want wat ik daar bemerk,
het is een beetje sterk:
al het plezier
kwam van het bier,
zie wat ik vond alhier:
Wandelstokken,
misschien van oude bokken?
En daar in den hoek
nog wel een halve vrouwenbroek.
Minnebrieven,
van aanhangers en lieven
en een goed adres,
van kamer drie, vier, vijf of zes.
Ook toppen van sigaretten,
twintig frank, ’t is op te letten.
Zakneusdoeken,
choc’lat en boterkoeken
en daarbij een geur van drank
en ne serieuze stank !!!
| Partituur * Vuilbakken * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Wie is Loesje ?" origineel van The Ramblers (1939) liedblad Gebroeders Geens, Aarschot (MUZ0634 pag. 100) ook getiteld "Rijk en arm" op een ander liedblad (pag. 99) - verzameling Geldhof, Tremelo tekst ook op liedblad "De Drij Tamboers", "Maldegemse Volkszangers" uit de verzameling van Willy Machiels (MUZ0940 pag. 5)
Spekulatie
Andreas Deweerdt, een Antwerpse tijdsgenoot van Karel Waeri, schreef liedjesteksten aan de lopende band ten behoeve van café-chantant-zangers “van ’t stad”. Meestal satirisch en op een bestaande populaire melodie van die tijd, soms ook op muziek gezet door uitgever Alphonse Janssens.
Voor dit lied koos hij voor de 18e eeuwse zangwijze “on doit soixante mille francs” ontleend aan een “comédie à ariettes, Les dettes, comédie en 2 actes, mêlée d’ ariettes, par Nicolas-Julien Forgeot (1758-1789), musique de Stanislas Champein ( 1753-1830)”, vertoond op het Théätre Italien te Parijs den achtsten Januari 1787.
Een populaire melodie, we vonden bijvoorbeeld al snel 7 vlaamse strijdliederen van tijdens de Brabantse Omwenteling terug die eveneens op die zangwijze werden gemaakt. Maar die zijn inhoudelijk dan weer té gedateerd om ze hier verder aan bod te laten komen.
Deweerdt schreef niet minder dan 16 strofen, wellicht verteerbaar toen voor tijdgenoten die wisten waarover het allemaal ging maar minder relevant voor ons. We hielden 6 strofen over.
Spekulatie
1004 [A] Andreas De Weerdt 1864 [C] trad.
’t Is waar, we zijn in d’eeuw van licht;
van al wat schoon is in ’t gezicht,
van feesten met pallatie
en groot’ illuminatie.
In d’eeuw van gaz en van petrol,
maar we zijn ook, dat hou ik vol,
in d’eeuw van spekulatie
In d’eeuw van spekulatie
Zie, elke streek doet om ter meest,
ze geven d’een op d’ander feest
en grote jubilatie,
met veel representatie.
En afslag op den ijz’ren weg (1)
voor al wie komt … Zoals ik zeg:
dat doet de spekulatie.
Dat doet de spekulatie.
En op de Beurs daar klaagt men fel,
’t Is altijd heen en weer van d’hel,
dat is een desolatie,
den oogst heeft veel riskatie!
En ’t schijnt dat z’ook weer hier en daar
aan ’t vechten zijn … da’s allegaar
een grote spekulatie!
Een grote spekulatie!
’n Arme mens op een manier,
die vrijt en trouwt voor zijn plezier
en voor de consolatie
en de multiplicatie…
Maar bij het groot en rijk gespan,
als daar een vrouw komt aan de man
dan is het spekulatie.
Dan is het spekulatie.
En liberaal en katholiek
Die kijven fel in ’t politiek,
D’een schreeuwen van kaptatie,
Jezuieten dominatie!
En d’ander van ’t kassei bewind
dat een miljoen per dag verslindt:
da’s ook aI spekulatie
Da’s ook aI spekulatie
Maar bovenal, als ’t Nieuwjaar is,
de mensen doen dan ook gewis
niet voor hun amusatie
al die felicitatie !
’t Is dan dat g’ook het beste ziet
hoe dat onz’ eeuw is, anders niet,
dan d’eeuw van spekulatie.
Dan d’eeuw van spekulatie.
(1) de spoorweg (le “chemin de fer”)
| Partituur * Spekulatie * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze gebaseerd op "on doit soixante mille francs" melodie in "De Kist van Pierlala" (MUZ0771 pag. 262) ook in "Oud Ned. Lied deel 2" (Fl. Van Duyse) (MUZ0389 pag 801) en in het monumentale "La clef du caveau" - lied nr 428 (MUZ0621) tekst in "Vierde Reeks Nieuwe Liedjes" (6 van 16 strofen) (A. De Weerdt 1860-1866)(MUZ0593 pag.74)
Den Boer Zonder Verstand
Charles Bens, dichter-uitgever, Goudstraat 51, Brussel, pseudoniem van René Bosmans, die we talloze keren terugvinden als uitgever van bladmuziek, komt af en toe ook voor als auteur van door hem verspreide liederen. Hij zong die niet zelf, op de partituur van “Den Boer Zonder Verstand” geeft hij 6 namen op van artiesten uit de café-chantant en music-hall wereld die hun eigen liederen meestal ook door Ch. Bens lieten uitgeven. De namen “Kleine Jan”, “(Mathieu) De Kemper” en “(duo) De Petter” komen ons bekend voor, de 3 anderen niet. De cover vermeldt trots dat het een “Groot Succes” was, want er werden blijkbaar al 5.000 exemplaren van de bladmuziek aan de man gebracht. Het lied dateert vermoedelijk van kort na WOII, sommige andere partituren van dezelfde uitgeverij zijn gedateerd en blijken tussen 1940 en 1970 te zijn verschenen.

De tekst is in een soort beschaafd Brussels geschreven, we hebben dus wat voetnoten toegevoegd bij de lokale, archaïsche woordenschat, misschien vaak onnodig.
Den Boer Zonder Verstand
1002 [A] Ch. Bens [C] Ch. Bens
Wel ja, begot(1), ik ben als boer geboren,
’n domme kwast, ’n boer zonder verstand.
’t Is een malheur, ’k heb bijna geen memoren(2).
“Gij stomme beest” noemt mij menig kalant.
Ik ben ’n boer, zie dat is kleer
maar ik ken menig Brusseleer
die met den laatsten oorlogstijd
niet zorgden als voor mijn profijt.
Waar zijn nu de meeste fijn oprechte beesten?
Als men dat eens goed bevat:
’t is in de Brusselse stad.
’t Is altijd in ’t eerste:(3)
boeren dat zijn beesten.
’k Zal doen zien aan groot en klein
waar dat er ’t meeste zijn!
’k Zit g’heel den dag in een fijn canapeke
en ’k smoor een goei cigaar op mijn gemak.
Dat noemen z’hier in Brussel boerenstreken
als ge daar zit met zo nen dikke zak.(4)
En ik ’n werk mij genen bult
altijd mijn buikske goed gevuld.
Zeg brusseleers is dat niet fijn?
Zoudt g’in mijn plaats niet willen zijn?
Ik kan mij versterke,
met ’n snee van ’t verken,
is dat leven niet plezant
voor ’n boer zonder verstand?
Stelt uit uw gedachten
voor mij te verachten:
heb ik mijn zakken gevuld,
het was uw eigen schuld!
Het Brussels volk die ligt mij aan ’t blameren(5)
Zowel in ’t nobel als in het gemijn(6)
Gedurig zijn ze mij aan ’t chicaneren(7)
Omdat’k nen rijken boer geworden zijn
Wel brusseleer gij stommen mens
ge bracht mij ulen laatste cens
En vijf, zes uren weg(8) gedaan
Met een paar slechte schoenen aan.
Zo kwamt gij gelopen
mijn patatjes kopen
met veel geld in ulen hand
bij ‘nen boer zonder verstand.
Gij kunt toch wel peinzen,
g’maakte zelf de prijzen,
ik ben goed en ’k was beleefd
voor dien die ’t meeste geeft.
Ik kan verstaan als gij mij ziet passeren
In ’t stad per auto met een domestiek
Dat gij daar over ligt te kritikeren
En zeggen is dat toch niet politiek
Dat is ‘nen boer zonder verstand
Misschien den rijkste uit ons land
En vroeger tijd liep dat hier rond
Met zijn blokken(9) vol koeien stront.
En nu met ons houden(10)
Volgt dat de nieuw mouden(11)
Wat hebben wij toch gedaan
van bij zo ‘nen boer te gaan?
Maar met al die kwesten(12)
Ben ik toch den besten
Want ziet dezen boerenkwast
Heeft heel uw houden(10) vast.
(1) bij God
(2) ik heb geen geheugen, ik kan niks onthouden
(3) eerst zegt men
(4) met de zakken vol geld
(5) verwijten (blamer)
(6)zowel de “edellieden” als het “gewone” volk
(7) zoeken ze ruzie
(8) onderweg geweest
(9) klompen
(10) met onze “oorden”, oude munteenheid
(11) mode
(12) vragen, vraagstukken
| Partituur * Den Boer Zonder Verstand * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: * volgens de originele (?) partituur van Ch. Bens, Goudstraat 51, Brussel, cat. nr 5410, ongedateerd (MUZ0422 pag. 96-97) * ook in "Liedboek DE KADULLEN" (MUZ0714 pag 314) zoals gezongen op 3/4/1974 door Paulina Verstappen (1913-1997) en dus afwijkend. * ook op liedblad "De Strop en de Krol" uit Machelen, volgens J. Lauwers in "Liedjeszangers uit Steenokkerzeel en ommeland" (MUZ0526 pag. 24) * ook op liedblad Victor Van der Haegen & C° volgens "Aalsters Volksleven- Markt-en Straatlied" (MUZ0370 pag. 20) * voorgezongen door Maurice Verbiest, Goetsenhoven, aan Mark Rummens "Volksliedonderzoek tussen Velpe en Gete",1977, 28.159 (I.3.501-505) (MUZ0725 lied nr. 572)


