0

Veracht niemand

Geplaatst door Johan Morris op 9 december 2021 in cahiers, liedboeken, liederen, Over Armoede & Drank, Schrift Eugenius Koopman | ∞

In 1916 noteerde Eugène Koopman in zijn omvangrijk liederenschrift dit sociaal bewogen lied dat we ook terugvonden in een liedbundel met socialistische strijdzangen. (Hij schrijft “Verracht Niemand” maar dat is een r teveel).


Het lied zou al dateren van voor 1881 en de tekst (“woorden”) wordt toegeschreven (moeilijk leesbaar) aan Rik Van Offel (1844-1900), boekdrukker, toneelspeler en “partijdichter” van de ontluikende Antwerpse Socialistische Partij.
De tekst is nogal gezwollen literair en (dus) zeker niet door een “gewone” marktzanger geschreven. Het lied leent zich trouwens niet erg voor een declamatie op straat. Maar, aangezien Koopman het noteerde, vermoeden we dat hij het in een Antwerps café-chantant of theater hoorde zingen, zoals de meeste andere liederen in zijn bundel.

Veracht niemand

902 [A] Van Oppen ? [C] onbekend

Omdat het lot u gunstig was op aarde
en ’t toeval u wat meerder aanzien geeft,
schat u daarom toch niet van groter waarde
dan hij die werkt en steeds in armoe leeft.
Wilt u althans die wijze spreuk gedenken
die Christus ons in ’t Evangelie leert:
“Geen waar geluk kan u het leven schenken
indien gij niet uw evenmensen eert.”

Neen, gij moogt nooit een mens verachten
Het slordig kleed dekt soms een grote schat
Gedenk dat hij wien het goud niet tegenlachte
Zeer dikwijls ’t edelst hart in zich bevat

Waarom verstoot g’altoos, o lieve snaken
die kleine knaap, hij die u niets misdeed?
G’ontvlucht hem steeds in ’t midden der vermaken
wijl spottend g’hem “den kleinen bastaard” heet.
Moet het arm kind dan met die schandnaam lopen?
Zijn moeder reeds, door wanhoop en verdriet,
moest in haar jeugd het met den dood bekopen
omdat een laf’ verleider haar verliet.

Dien grijsaard ginds, om d’honger te verzaden
van ’t dierbaar kroost, gedompeld in den nood,
ja tot behoud van kinderen en gade
op zeek’ren dag helaas hij stool een brood.
’t Gerecht schonk hem een kerker tot beloning.
Thans weder vrij zoekt hij om werk in ’t rond.
Hij strompelt voort en gaat van woon tot woning
maar iedereen verjaagt hem als een hond.

Wat ook gebeur’, strek nooit uzelf tot rechter;
een eerlijk man is ieders achting waard.
Doch, denk daarom een ander niet te slechter:
een liefd’rijk woord breekt soms de ruwste aard.
Bemint elkaar, geen haat bevang’ uw harte,
dan ziet gij blij uw laatste stonden aan,
dan rust ge zacht, daar, waar na lief en smarten,
voor iedereen Gelijkheid zal bestaan.

PDFlogo Partituur * Veracht niemand *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
in liedschrift E. Koopman (MUZ0349 lied 205)
in "Het Oude Socialistische Lied" (MUZ0067 pag. 19)
in "Socialistiscxhe Liederbundel" - Gent 1928 (MUZ0982 pag. 38)
In "Liederen van de Industriële Revolutie - deel 3" (MUZ0070 pag. 26)
in "Muzikaal Erfgoed van Oostende - deel III" lied nr 862

Tags:

0

De oorlogswees

Geplaatst door Johan Morris op 5 december 2021 in liedbladen, liederen, WOII | ∞

Het liedblad “Zingend door ‘t leven” van het trio Verhaest-Van Cauter-Fosco uit Aalst vermeldt bij ongeveer alle liederen tekstschrijver én geleende melodie, maar bij “De Oorlogswees” wordt de auteur verzwegen. We vonden die tekst nergens anders terug met vermelding van de tekstschrijver, dus ook wij weten niet wie hem bedacht. Het gebruik van “moesje”  en “u” verraadt wel enige nederlandse invloed maar de keuze van een franse melodie dan weer niet.

De muziek “Seul ce soir” (1942 – tekst: Rose-Noël & Jean Casanova – muziek: Paul Durand 1907-1977) is een melancholische ballade die wel past bij dit romantisch-droeve verhaal. Bij de uitvoering van Léo Marjane (artiestennaam van Thérèse Maria Léonie Gendebien 1912-2016)  wordt vermeld dat het origineel in de mond wordt gelegd van echtgenotes van krijgsgevangenen.

De oorlogswees

794 [A] onbekend [C] Paul Durand

Och moeke lief, zo sprak een knaapje,
waarom hebt u zoveel verdriet?
‘k Zie ’t aan uw ogen zacht en teder,
die traan die u weer ontvliedt.

Ben’k niet braaf, moesje, vroeg een klein knaapje,
of doe’k u soms pijn, zeg het mij moe.
Welk verdriet hebt u, wat drukt u neder?
Zeg ’t mij moesje klein, antwoord mij, toe.
Ben’k niet braaf, moesje, vroeg een klein knaapje,
of doe’k u soms pijn, zeg het mij moe.
Welk verdriet hebt u, wat drukt er u teneder?
Zeg ’t mij moesje klein, antwoord mij, toe.

Och moeke lief, wil daarom niet wenen,
droog dan toch die grote traan.
Vader ging niet heen om te sterven,
hij heeft niemand kwaad gedaan.

Zwijg toch, moeke lief, zoveel soldaten
zijn met hem gegaan, allen in schaar.
God behoede hen, allen tesamen
en eens komt de dag dat hij keert weer.
Zwijg toch, moeke lief, zoveel soldaten
zijn met hem gegaan, allen in schaar.
God behoede hen, voor altijd tesamen
en eens komt dan de dag dat hij keert weer.

Lief kind, wil mij uw vragen sparen,
uwe woorden doen mij zo’n pijn.
Ik zal u dat later verklaren
wanneer gij een man zult zijn.

En het knaapje ging weer aan het spelen,
moesje bleef alleen, gans in de nood,
wijl de vader met nog zovelen
lag in d’armen der droeve dood.
En het knaapje ging weer aan het spelen,
moesje bleef alleen, gans in de nood,
en ’t kind hoopt op vaders blijde terugkomst
maar hij keert niet meer weer, hij is niet meer.

PDFlogo Partituur * De oorlogswees *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze: "Seul ce soir"
liedblad Verhaest - Van Cauter - Fosco, aalst (MUZ0437 pag 18)
ook in "Marktliederen Tweede WO" (J. De Vuyst) zonder bronvermelding (MUZ0800 pag. 10)

Tags:

0

Laat ons naar Amerika gaan

Geplaatst door Johan Morris op 2 december 2021 in liedbladen, liederen, Over Armoede & Drank, Over Liefde & Verdriet | ∞


De copie van een reeks liedbladen verspreid door Ernest Van der Plancke uit Gent bereikte ons met wat ontbrekende flarden tekst maar er bleef voldoende over om het hele lied te kunnen wedersamenstellen.

Vanaf circa 1820 kwam er vanuit ons land een belangrijke emigratie naar Amerika (lees: de Verenigde Staten én Canada) op gang. De economische toestand was hier, zeker na de mislukte aardappeloogsten, onleefbaar geworden, vooral voor kleine landbouwersbedrijven. En enkele uitbraken van pest en cholera ontwrichtten nog meer de louter op handenarbeid draaiende samenleving.
Ook in dit lied, op het eerste gezicht een soort van liefdesgedicht, gaat het in feite over de zucht naar een beter leven. Want Amerika, dat was het beloofde land, daar kon je met gerust gemoed alle hebben en houden voor achterlaten…

Laat ons naar Amerika gaan

901 [A] Ernest Vanderplancke.  [C] C. Oberfeld

Vrienden zie ik heb een meisje aan de hand,
ik ga met haar galant
door heel het land.
Doch zij heeft de laatste tijd veel minnepijn,
ik sprak: mijn lieve klein,
luister eens fijn:

Trek het u niet aan,
laat ons naar Amerika gaan.
’t Is er toch zo fijn,
‘s avonds in de maneschijn
leven w’ongestoord.
‘k Zal alleen met u steeds zijn.
Alle zorgen zijn voorbij
als wij in Amerika zijn.

In Amerika leven wij van zorgen vrij,
men heeft niet veel kledij,
geloof me vrij.
Huishuurbaas of woningnood kent men er niet,
men leeft zo in ’t verschiet,
kent geen verdriet.

Een villa hebben wij daar al snel gebouwd,
zijn wij maar eerst getrouwd,
mijn schattebout.
Eten koken doen we daar zo in de zon;
wat zal ’t een leven zijn,
zeg, vindt g’het fijn?

En tenslotte kopen wij daar kinders klein,
zo wel een heel dozijn,
dat is toch fijn!
Al die kleuters zingen dan met ons in koor,
’t is net of ik ’t al hoor,
al dat rumoer!

PDFlogo Partituur * Laat ons naar Amerika gaan *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze: C'est pa... pa... c'est parisien (1931)
liedblad Ernest Van der Plancke, Gent - MUZ0136c pag. 13

Tags:

Copyright © 1967-2026 Wreed en Plezant Alle rechten voorbehouden.