Het dronkaardskind
Gevonden op een liedblad van de blinde accordeonisten “Franck & Joe”; wie de tekst schreef wordt niet vermeld, we veronderstellen dat de uitvoerders over het © beschikten … De zangwijze “Dolorosa” was zeer populair bij marktzangers tijdens het Interbellum.
Inhoudelijk is het lied sterk verwant met “Father, Come Home”, in 1864 geschreven door Henry Clay Work en naar het nederlands vertaald als “O vader, kom huiswaarts” alias “De dobbelaar”
Het dronkaardskind
881 [A] Franck & Joe [C] Benech (+1925) (“Dolorosa”)
“Va, kom naar huis”, smeekte een kind, het was nog klein,
“want ge doet mij en moeder als ge drinkt veel pijn.
Dan zijt ge wreed en weet niet goed
wat ge mij en moe steeds lijden doet.
En nochtans wij beminnen u nog evenveel,
het spreekwoord van het noodlot zegt: ieder zijn deel.
Vader, kom mee, hoort mij eens aan
en laat ons naar ons moe toe gaan!”
Laat me met rust of ge weet wat ge dan krijgt!
Ik ben de baas en wil hebben dat ge zwijgt.
’k Drink van mijn geld dat gaat u en moe niet aan
en nu naar huis of een pak slaag, wil mij verstaan!
Maar de kleine blijft smeken en vraagt geld om brood,
terwijl pa het verbrast is het thuis hongersnood.
“Waarom drinken? ’t Huis is in lij!
Wij hebben honger allebei.
Ge kunt me slaan als ge dat wilt, ik ga niet heen,
’t is niet voor mij het is voor moedertje alleen.
Als ge wat geeft, dat maakt haar blij;
kom vader lief, aan moeders zij”
Des nachts komt hij zwijmelend thuis en tast in ’t rond.
Terwijl hij tastend zoekt valt hij neer op de grond
over ’t lichaam van ’t eigen kind,
hij was door den donkeren verblind,
dat aan het doodsbed van zijn moe zat neergeknield.
De vader schrok en met een raar gezicht bezield.
Door zijne schuld was z’heengegaan,
besefte nu: hij had misdaan.
3. Hij zwoer zijn kind
dat hij niet meer drinken zou.
Zijne misdaad
waarvoor hij voelde berouw.
Nu leeft een man altijd kalm en bedaard.
Ziedaar het leven van een kind van een dronkaard.
| Partituur * Het dronkaardskind * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: liedblad "Franck & Joe" verz. Leo Coulier (MUZ0917 pg. 32) zangwijze: "Dolorosa" (J.L. Benech, overleden 1925, P.D.)
Gruweldaden in Duitsland
Marktzanger Hendrik Texier (1905-1978) werd in Nederland geboren maar week samen met een vriend uit naar Vlaanderen toen hij nauwelijks 16 jaar oud was. In de periode 1932-1935 werkte hij veel samen met Louis Boeren, een andere “Vlaamse” marktzanger afkomstig uit Nederland.
Texier bracht zoals al zijn collega’s afwisselend moordliederen of sentimentele en dramatische liedjes. Voor komische liedjes verkleedde hij zich als “den zot”, wat al snel zijn handelsmerk werd. Harrie Franken kwam heel wat over Texier te weten toen hij in 1981 diens weduwe Philomeen van den Heuvel kon interviewen.
Niks komisch in volgend liedje evenwel, geschreven net na WOII.

Als zangwijze vermeldt “den zot” het lied “Sipitie”. De Franse taal was hij waarschijnlijk niet machtig: bedoeld wordt “Si Petite” van G. Claret en P. Bayle, in 1933 gezongen door Lucienne Boyer.
Gruweldaden in Duitsland
[A] H. Texier “De Zot” [C] G. Claret, Paul Boyle
O, gij mensen wat had u misdaan
om zo veel leed te moeten doorstaan?
Werd gepijnigd, gemarteld aldaar
door de wrede Nazibarbaar.
Hij die u hier opeisen kwam
stak u ginder in het kamp
zonder voedsel en zonder drank
zat u daar in een martelkamp.
Vrede kwam nader,
de nazis verslagen,
o wat een vreugd.
Dat deed de mensen die hier nog waren
ook toch zo’n deugd.
Doch plots kwam verschenen
van over de grenzen,
dat trof ons aan;
Wilt mensen nu luist’en wat ‘k hier ga bezingen,
blijft even staan.
G’hebt daar geleden, nog slechter dan beesten
daar in een kamp.
Nooit van tevoren kon men zoiets denken,
zo ene ramp.
Totdat ook weer velen naar huis konden keren
dan zag men pas
wat er met u in dat land ook gebeurde,
dat was te kras.
Slagen en stampen die kon je daar krijgen
in ’t Nazikamp.
Thans komen velen, zo mannen als vrouwen
naar ’t Vaderland.
Gebroken, gekraakt voor de rest van hun leven,
waar gaat dat heen?
Waarom toch die oorlog en die gruweldaden,
rouw en geween?
| Partituur * Gruweldaden in Duitsland * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen:
zangwijze : "Sipitie". ("Si Petite")
liedblad "Het Blad van den Zot" (Hendrik Texier) - Mortsel
"Volksliedarchief" van Harry Franken (1937-2003)
Droevige moord te Herentals (1919)
Dit lied werd door Herman van Gorp in 1975 opgetekend bij Anna Van Heuckelom uit Kasterlee. Het moet oorspronkelijk op een liedblad van een marktzanger gestaan hebben maar dat hebben we niet teruggevonden. Dat zou Alfons Van Gestel kunnen geweest zijn, die heeft in elk geval een andere moord te Herentals bezongen.
De melodie komt van een anonieme componist uit de 19e eeuw. Anna gebruikte de melodie van het refrein ook voor de strofen, dat hebben we aangepast op basis van “Mijn kleine piot“, want dat is de zangwijze die we herkenden in de bandopname die van haar uitvoering gemaakt werd.
Het lied moet gemaakt zijn kort na WOI want na veel speurwerk hebben we op basis van de weinige vermelde controleerbare feiten – een voornaam “Leonard”, Herenthals, soldaat, moord – een krantenartikel gevonden van 30 juli 1919 in “De Volksstem” waarin verhaald wordt dat de gedemobiliseerde soldaat Leonard Van Thielen “die geheel den oorlog met zijne drie broeders aan het front geweest was” tijdens een wandeling met zijn verloofde, zijn broer Jan en diens verloofde, gestalkt werd door “twee nietdeugen: Jozef Naets en Jozef Van Vlaenderen.” Laatstgenoemde gaf op een bepaald moment een zware vuistslag aan Van Thielens verloofde die bewusteloos ten gronde stortte. Daarop ontstond een gevecht tussen Naets en Van Thielen. Naets trok plots een mes en plofte dat in de hals van Leonard Van Thielen.
Droevige moord te Herentals
880 [A][C] onbekend
O wrede drank, gij baart menige ramp,
en brengt zoveel mensen in het verdriet.
Menig braaf harte brengt gij in de schand,
zoals men te Herentals weer eens ziet.
Gij zijt de schuld van vele maleuren,
Gij zijt de oorzaak van zo menig kwaad,
Zoals men het nu weer moet betreuren
’t lot van de brave soldaat.
De soldaat kwam van de IJzer,
Waar hij vier jaren lang,
Streed tegen die machtige keizer
Voor zijn duurbaar vaderland.
Nu de vijand is verslagen,
Zien wij die kloeke held
Naar ’t duistere graf toegedragen,
Waar dat hij is neergeveld.
De soldaat waar wij van spreken, hoort aan
was op een vrije zondag na de noen
met zijn verloofde naar buiten gegaan
om tesamen een wandeling te doen.
Hij vreesde niet, was niet bang voor maleur,
dacht niet aan ’t minste gevaar of aan ’t kwaad.
Maar, zie wat er met hem daar dan gebeurt
al in dienen avond laat.
Daar wordt hij aangegrepen
door een barbaarse hand.
Hij voelt zijn lichaam doorsteken,
’t Mes wordt in zijn hart geplant.
Zijn liefste vraagt genade,
zo schoon op zachte toon,
maar haar klachten kunnen niet baten,
daar is niets aan te doen.
Daar zinkt de IJzerheld neer op de grond
in d’armen van zijn allerliefste zoet,
Dat jeugdig hartje is geheel doorwond,
Zijn frontstrepen zijn besmeurd met zijn bloed.
Daar komen dokter en dienaar des Heer,
maar alle hulp is vergeefs, ’t is te laat.
Men aanriep hem nog menige keer,
maar dood was de soldaat.
Daar zit nu zijn verloofde,
geknield bij ’t dood lichaam,
die haar had de trouw gezworen,
haar tot de dood bij te staan.
In plaats van haar te geleiden
tot bij het godsaltaar,
zal zij een dodenkrans bereiden
op zijn graf als martelaar.
Men zag dan ook zo’n vier dagen daarna
dragen zijn lijk naar de kerk en naar ’t graf.
Zijt dan maar ouders, zijt maar pa en ma,
en ze rukken uw kind de wereld af.
Was hij aan d’IJzer achtergebleven,
en daar gesneuveld in ’t veld als soldaat,
Dan was hij voor ’t vaderland gegeven,
maar nu, helaas, is’t te laat.
We zullen hem nooit vergeten,
die dapp’re kloeke held,
die voor ons land heeft gestreden
vijf jaren op het slagveld.
Rust zacht, Leonard, rust in vrede.
Wij smeken God tegaar,
dat Hij hem de krone zou geven
van held en van martelaar.
| Partituur * Droevige moord te Herentals * | |
1. instrumentaal
|
|
2. gezongen door Anna Van Heuckelom
|
Bronnen: zangwijze "Mijn kleine piot" / "De pater is uit het water" Voorgezongen door Anna Van Heuckelom (MUZ0903 lied nr 6-14)

