Mijn vogelken is weg
Op liedblad nr. 50 van Frans Jacobs, Gent


De zangwijze “Valencia” was een populair straatdeuntje. Nog steeds, al wordt er zelden nog luidkeels op straat gezongen: nu vliegen hiervoor al snel GAS-boetes(1) in het rond
Over “vogeltjes” – al of niet echte en in kooitjes gehangen – hebben we al eerder oude liedjes afgestoft:
- Mijn vogel is gaan vliegen
- De vogel en de muit
- Wat een vogel lijden kan
- Gij kent de vogels niet aan hulder pluimen
- Rozalia (de klappende papegaai)
- Mijn kokootje
(1)GAS = Gemeentelijke Administratieve Sanctie
Mijn vogelken is weg
[A] Frans Jacobs [C] José Padilla
Mijn vogelke
is gaan vliegen uit zijn kotje
en ik zie hem niet meer weer.
Mijn vogelke,
’t arme beestje is verloren
en dat spijt mij toch zo zeer.
Mijn vogelke,
die kon zingen, die kon springen
al was ’t kotje nog zo klein.
Maar te laat,
als het elders zit gevangen,
dat moet toch wel triestig zijn.
Vrienden wilt mij hier aanhoren
en luisteren naar mijn lied.
Wat dat ik heb verloren
baart mij nog zoveel verdriet.
Ik had er een vogelke lief en fijn
zoals er gene zijn.
Geen enkel beestje schoon en zoet
die schuifelde zo goed.
Het was er toch nog zo kleine
als ik er het beestje kreeg
en het had bijna geen pluimen,
’t was geen wonder dat het zweeg.
Als ’t enige dagen zat in zijn kot,
het schuifelde op toon.
Van vreugde werd het beestje zot,
wel zie, het zong zo schoon.
Voor zijn drinken en voor eten
moest het niet elders gaan,
want zie, ge moogt het weten,
ik heb er wat voor gedaan.
En gisteren avond, ik nam de muit
voor ’t kuisen maar te weeg;
wel zie, mijn vogel was er uit,
ik vond het kotje leeg.
| Partituur * Mijn vogelken is weg * | |
1. instrumentaal (met intro)
|
Bronnen: liedblad nr 50 van Frans Jacobs, verzameling Eliane Van Geyt (MUZ0821 pag. 44)
Moord op een meisje van twintig jaren te Haren (1922)
In Haren bij Vilvoorde werd de 20-jarige Constance Vanderzeepen op 7 augustus 1922 vermoord door Bonifatius Baum uit Neder-over-Heembeek.
Wat er gebeurde werd uitvoerig beschreven in de krant.
Dit relaas werd door een anonieme marktzanger verwerkt tot een lied. Haastwerk waarschijnlijk want de tekst wringt langs alle kanten en het verhaal is moeilijk te volgen als je het nog niet kende uit de krant. Het rare taalgebruik hebben we zoveel mogelijk ongemoeid gelaten maar hier en daar hebben we serieus moeten ingrijpen om de tekst overal zingbaar te maken op de gekozen melodie. Die wordt niet vermeld maar kan niet anders zijn dan “Ferme tes jolies yeux” (1913, René de Buxeuil), een populaire deun toendertijd.
Harrie Franken ontdekte het liedblad en drukte het af in zijn boek “Liederen en dansen uit de Kempen” (Weebosch 1978, pag. 378).
Identiek dezelfde slordige tekst werd door Herman van Gorp al in 1975 genoteerd bij Anna Van Heuckelom uit Kasterlee en opgenomen in zijn licenciaatsverhandeling “Het Volkslied in Kasterlee … (en omgeving)”. Zij verklaarde dat ze het had geleerd van haar zus. Die moet dus dat liedblad (ooit) in haar bezit hebben gehad en allicht overgeschreven in haar eigen liedjesschrift om het in familieverband samen te kunnen zingen.
Herman noteert erbij dat het niet verwonderlijk is dat een moordlied uit Nederland in de Kempen gekend was. Hij kon toen natuurlijk nog geen oude kranten raadplegen via archieven op het Internet… Harrie Franken schijnt het liedblad weliswaar in Nederland te hebben ontdekt maar het verhaal speelt zich echt wel af in Vlaams-Brabant, niet in Haren bij Groningen, en het lied moet afkomstig zijn van een Vlaamse (tweederangs) marktzanger.
Moord op een meisje van twintig jaren te Haren
[A] anoniem [C] René de Buxeuil (1913)
De liefde doet veel jonkheid dwalen
en brengt somtijds een groot verdriet,
gelijk ik nu weer kom verhalen
die nog maar onlangs is geschied.
Een paarke zo deugdelijk van leven,
beiden rond de twintig jaar,
had misschien wat woorden gekregen
al langs de eenzame baan.
Door jaloersheid opgesprongen,
het meisje de keel toegewrongen.
Liet haar liggen langs de straat,
Na de misdaad op de vlucht begeven.
De ouders zuchtten met de daad
Als de dochter was weggebleven.
De broeder van zeventien jaar,
Al wenend op zoek begeven,
Want zijn zuster langs eenzaam wegen,
verwurgd, liep naar huis metterdaad.
De ouders, die droefheid vernomen,
hoe hun dochter vermoord daar was,
zijn met spoed bij de wet gekomen,
elk riep maar toe op dezelfde pas
De commissaris daarbij gekomen,
het lijk naar het dodenhuis gedaan.
Nadat hij alles had vernomen,
op zoek naar de dader gegaan,
Alle zoeken vruchteloos gebleken,
en lieten een parket dat weten.
De maandagvoormiddag aldaar,
’t Parket naar die plaats begeven,
een streng onderzoek gedaan,
hoe ’t meisje gebracht was van ’t leven.
Dan bij de broeder gegaan,
die zijn zuster had gevonden.
Men hoorde snikken uit alle monden,
zo een droefheid had nooit bestaan.
De dader die dat had bedreven,
helaas, hij vond er geen rust meer,
heeft hem op de vlucht dan begeven
om hem te zelfmoorden een keer.
Aanstonds een winkel vernomen,
en kocht een revolver aldaar,
daarmee aan het wapen gekomen,
maar de politie volgde hem daar.
Overmand, dan wilde hij nog schieten,
werd gevangen tot zijn verdrieten,
Door de politie aldaar,
’t gerecht bracht hem aan het beven.
Bij d’onderzoeksrechter gedaan,
waar hij bekentenis kwam geven.
Door jaloersheid aangedaan,
dat ik mij in ’t leger moest begeven,
ik benam mijn liefste haar leven,
omdat ze met geen and’re zou gaan.
Later werd ’t moederskind begraven,
dat toch nooit iets had misgedaan,
in haar fleur naar de kerk zien dragen,
ieder wenend volgde haar na.
Men hoorde veel zuchten weerklinken,
de droefheid die was toch zo straf.
Als men haar lijk in ’t graf liet zinken,
iedereen riep met droef beklag :
Bonifius, geen rust gunt u het leven,
voor Constantia die gij bracht om ’t leven.
Voor ’t sluiten, groot en klein,
jonkheid die nog wil verkeren,
zal dit een exempel zijn :
Wil malkaar oprecht beminnen,
met geen valsheden aldaar
om haar te brengen van ’t leven.
Voor ’t gerecht zal hij rekening geven,
beklagen ’t geen hij heeft begaan.
| Partituur * Moord op een meisje van twintig jaren te Haren * | |
1. instrumentaal
|
|
2. versie Anna Van Heuckelom, 1975
|
Bronnen: * boek "Liederen en dansen uit de Kempen : een optekening", Harrie Franken, Weebosch, 1978, ISBN 9789070197032 (MUZ0498 pag. 378) * licenciaatsverhandeling "HET VOLKSLIED in Kasterlee, Lichtaart, Tielen, Gierle, Turnhout en Oud-Turnhout", Herman Van Gorp, K.U.L., 1976 (MUZ0903 - lied nr 6.30) * krant "De Volksstem" 9/8/1922
Fleur d’amour
Liedbladen waren meestal op dun, minderwaardig papier gedrukt en de gebruikssporen zijn in dit geval overduidelijk: sommige vallen zowat uit mekaar …

Zangwijze: “Fleur d’amour” van José Padila, de man die onsterfelijk werd met zijn lied over Valencia.
Aloïs Van de velde heeft het origineel min of meer vertaald.
Fleur d’amour
[A] Aloïs Van de Velde [C] José Padilla (1924)
Wanneer men een kind is begrijpt men nog niet,
men leeft zonder zorgen en kent geen verdriet.
Maar de jonge jaren gaan spoedig voorbij
en dan denkt men eens aan dit lieve refrein:
Dat woord klinkt toch zo zoet
dat ons ook soms beven doet
want jonge paren die zingen met gloed:
fleur d’amour, fleur d’amour.
Zingen ook binst de nacht
als ’t maantje hen toelacht
hun stemme klinkt dan ook zo zalig zoet,
gij doet goed fleur d’amour.
Maar als men gekomen is tot twintig jaar
dan wordt men de liefde reeds zo goed gewaar.
Jonge meisjes hun hartje klopt dan zo zoet
wijl zij fluistert zacht: wat is toch fleur d’amour?
Fleur d’amour vindt men ook wel in ieder land
zowel bij de rijken als bij werkerstand
wanneer d’oude jaren ons drukken teneer
dan denken wij nog aan dagen van weleer.
3. O zoete fleur d’amour,
gij die ooit verkwijnen moet.
Gij zijt de bron die elkeen laven moet,
fleur d’amour, fleur d’amour.
Wordt men een oudjespaar
dan wordt men nog gewaar
want man en vrouw denkt dan nog zalig zoet:
gij doet goed, fleur d’amour.
| Partituur * Fleur d’amour * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: * Gevonden op Liedbladen uit de verzameling Eliane Van Geyt, nrs 18 en 20 van A. Van de Velde en Honorine Van Hemelrijck (MUZ0821)




