Kleine Suzie heeft 20 lieven gehad

Uit de hoofding van zijn liedbladen kunnen we opmaken dat een zekere Henri De Groene liedteksten schreef (of ze op z’n minst nalas en op een liedblad zette) voor zanger Ferdinand Van de Casteele “en zijne vrouw”. Niet alle liederen, er staan op deze liedbladen ook teksten van andere niet genoemde bronnen en van tekstschrijvers als Sylvain Bulté, Fr. Timmerman en V.D.C., Van de Casteele zelf dus.

Zangwijze: If you knew Suzy (like I know Suzy), een succeslied van Eddie Cantor afkomstig uit de Broadway musical “Big Boy” (1926) waarin het werd gezongen door Al Jolson. Het werd later ook geïnterpreteerd en gezongen door Frank Sinatra & Gene Kelly (in de film “Anchors Aweigh”) – 1944.
In tegenstelling tot de originele versie zijn zij niet Al Jolson gewijs voorzien van een “blackface”, een praktijk die sinds kort niet meer door de beugel kan maar circa 1930 ongestraft in film en theater kon worden toegepast. En zij zongen het ongetwijfeld een beetje anders dan onze marktzanger, die veel dichter bij de originele versies van Al Jolson en Eddie Cantor bleef …
De Vlaamse versie is min of meer een vertaling van dat origineel.
Kees Pruis maakte in 1926 een eigen tekst hierop, zoals hij tientallen malen met succes deed met Duitse of ENgelse succesliederen uit zijn tijd en het werd “Als j’Adrienne maar goed zou kennen”
Kleine Suzie heeft 20 lieven gehad
744 [A] Ferdinand Van de Casteele [C] B.G. De Sylva & Joseph Meyer (1925)
Mijn Suzie die is iets uitverkoren,
’t is een meisje, ’k zeg het vrank en vrij,
die mij kan bekoren en is geboren
’k geloof alleen voor mij.
Mijn klein Suzietje,
dat deugenietje,
oh, oh, is toch zo schoon.
’k Noem haar mijn schatje,
mijn poez’lig ratje,
oh oh
omdat z’iets heeft buitengewoon.
Naar believen
kan zij grieven
zoveel lieven,
als zij wil, ’t is zeker dat
mijn klein Suzietje,
dat deugenietje
twintig lieven heeft gehad.
Ga ik met haar soms eens langs de straten,
of in een Café of naar een Bal,
zij loopt in de gaten
van de soldaten
die zij mint bovenal.
Eten kan zij ook, gelijk een verken,
en zij weegt haast tachtig kilo zwaar
maar zij kan beperken
altijd het werken,
als z’iets doet is ’t er naar.
’k Zie haar gaarne en ge moet niet vragen
of ik met haar grillen ben gediend.
Want op dees dagen
moet ’k veel verdragen
van mijnen besten vriend.
| Partituur * Kleine Suzie heeft 20 lieven gehad * | |
1. instrumentaal (met intro)
|
Bronnen: liedblad van Ferdinand Van De Casteele en zijne vrouw, uit de verzameling van Eliane Van Geyt (MUZ0821 pag. 29) Zangwijze: If you knew Suzy (like I know Suzy), een succeslied van Eddie Cantor afkomstig uit de Broadway musical "Big Boy" (1926).
De onbewaakte overweg
Een aangrijpend verhaal op de melodie van “Overschotje” (1924). De tekst staat op een anoniem bedel-liedblad.
Zo’n blaadjes werden meestal door professionele liedschrijvers vervaardigd, in dienst van drukkerijen, die ze dan verkochten aan … bedelzangers die van deur tot deur gingen en zo probeerden om aan wat centen te geraken.
De litteraire kwaliteit van het lied is dan ook beter dan gewoonlijk, want marktzangers zelf durfden nogal eens onder druk van de actualiteit kromme zinnen neer te schrijven in hun eigen maaksels.
Ongevallen met treinen waren er in het begin van de 20e eeuw helaas regelmatig. De spoor-overgangen bleven meestal nog onbewaakt, zonder automatische slagbomen, zonder waarschuwende geluiden; de wegen waren nauwelijks verlicht en zeker bij mistig regenweer waren ongelukken bijna onvermijdelijk.
In dit lied gaat het over een vader met jonge kinderen die niet tijdig komt opdagen voor het avondeten. Dat is men van hem niet gewoon en vanaf de vierde strofe komen we te weten wat er met hem is gebeurd. De tekstschrijver maakt het tragische van de situatie nog extra duidelijk door het lot van Marietje’s pop in de verf te zetten.
De melodie was goed gekend via de plaatopnames en de radio- en theatershows van Lou Bandy (1890-1959), maar het was zijn echtgenote Mathilde Eugenie Else Küch (1890-1944), die tekst en muziek van “Overschotje” schreef. Zij was naast echtgenote en moeder ook pianiste en danseres.
Wie een andere tekst op haar lied vervaardigde weten we niet. Misschien deed ze dat zelf…
De onbewaakte overweg
852 [A] anoniem bedel-liedblad [C] Eugenie Bandy
In een vriend’lijk boerenhuisje
staat het avondeten klaar.
De boerin en haar vier kind’ren
zitten wachtend bij elkaar.
“Waar zal vader toch wel blijven”
vraagt Marietje met een blik,
wachtend op het dampend eten,
“Jongens, wat een trek heb ik.”
Moeder zegt: “Het is zo mistig,
vaders paard kan weinig zien.
Laten wij maar vast gaan eten,
vader komt wat laat misschien.
Onder ’t eten zegt Marietje:
“ ’k Wou dat vader nu maar kwam!
Hij zou mij een pop meebrengen
van de markt uit Amsterdam.”
Moeder zegt: “Mijn lieve kindje,
ga maar slapen, jij bent moe.
’k Roep je vast”, en even later
vallen kindjes ogen toe.
Lang staat moeder aan de deurpost
stil te wachten op haar man,
luist’rend of zij het geratel
van zijn wagen horen kan.
In een polder waar de spoorbaan
met de weg een kruispunt vormt
is met donderend geratel
juist een trein voorbij gestormd.
Vaders wrakke boerenwagen
is door ’t monster beetgepakt
en als stukgebroken speelgoed
langs de weg weer neer gesmakt.
Even ligt een paard te kreunen,
even klinkt een bang gegil.
Langzaam sluipt de mist weer nader
en dan wordt het angstig stil.
’s Morgens ruimen ze twee lijken
met wat wagenresten op.
’t Enigst’ wat was heel gebleven
was Marietjes nieuwe pop.
| Partituur * De onbewaakte overweg * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: in "Het straatlied" (Wouters-Moorman, 1930) MUZ0102 pag.225 melodie van "Overschotje" gezongen door Lou Bandy, geschreven door zijn echtgenote Eugenie
250 jaar geleden …

werd Ludwig von Beethoven (1770-1827) geboren. In Bonn, hij was dus een Duitser net zoals zijn vader Johan die eveneens in Bonn het levenslicht zag.
Zijn grootvader Ludovicus Van Beethoven (1712-1773), orgelist en koorzanger in het Kabinet van de Keurvorst in Keulen, was echter in Mechelen op de wereld gekomen en alle andere voorvaderen leefden en werkten eveneens in wat nu de provincies Vlaams-Brabant en Antwerpen zijn. Maar ten tijde van Ludwig bestond België nog niet en zijn voorgeslacht leefde dus in “de Nederlanden” of in de “Zeventien Provinciën”…
90 jaar geleden, op 16 december 1930 was zijn geboortedag al 160 jaar voorbij en te dier gelegenheid schreef de Nederlandse krant “De Tijd” een stukje over hem want hij was “een telg van een Nederlandsch geslacht”. Strikt genomen klopt dat wel – toen België onafhankelijk werd was Beethoven al 3 jaar overleden – maar het geeft mij toch ook de indruk dat de Nederlanders de betwiste onafhankelijkheid van België honderd jaar later nog steeds niet verteerd hadden. En, zoals dat nu ook nog steeds het geval is, iemand werd met trots aan een Nederlandsch geslacht toegevoegd als de persoon beroemd of op zijn minst verdienstelijk was. Schavuiten en scheve schaatsrijders kwamen daarvoor niet in aanmerking.
Beethoven was niet te beroerd om volkse melodietjes te bedenken en zijn oor te luisteren te leggen bij de “bänkelsängers” zoals de marktzangers in Duitsland werden genoemd. Hij heeft het nooit geweten maar de eerste twee maten van zijn beroemde 5e symphonie werden jarenlang keihard en tot in den treure ten gehore gebracht tijdens wielerwedstrijden.
Met dank aan Rodania dat sinds kort opnieuw dat oude bandje (of een gedigitaliseerde versie) in het wielerpeleton laat horen.
Ons eerbetoon alhier is eerder te danken aan een (verre) familieband en dient tegelijk om enkele hardnekkige geschiedkundige kwakkels te ontmaskeren.
In het krantenartikel van “De Tijd” 16/12/1930 lezen we bijvoorbeeld letterlijk: “Lodewijk van Beethoven sproot uit een geslacht van Antwerpse kleermakers, dat oorspronkelijk zou stammen uit Leefdael bij Leuven. Hij is dus niet minder een zoon der Nederlanden dan Joost van den Vondel of Pieter Pauwel (Rubens), voor wie evenzo de West-Dietsche bodem geboortegrond was.”
“Oorspronkelijk”, tja, het hangt er maar vanaf hoever je teruggaat in de tijd…
Zijn bet-overgrootvader Cornelius van Beethoven (20/10/1641-29/3/1716) was 129 jaar eerder inderdaad in de Sint-Pieterskerk in Bertem gedoopt (en niet in de bij zijn geboortehuis gelegen kapel van Sint-Verona in Leefdaal of in de Sint-Lambertuskerk aldaar: de pastoors van Bertem en Leefdaal betwistten in die tijd mekaars aanspraken op de parochianen van Sinte Froene)

In latere akten wordt deze Korneel nu eens timmerman dan weer handelaar in kaarsen genoemd. Hij verhuisde naar Mechelen waar zijn 3 zonen werden geboren. De jongste, Michiel (1684-1749), geen kleermaker maar een bakker, verhuisde naar Bonn. Michiel’s zoon Ludovicus (1712-1773), opa van Ludwig, geboren in Mechelen, was dus muzikant maar had zeker niet de hand in de muzikale opvoeding van zijn wereldberoemde kleinzoon. Die was immers amper 3 jaar oud toen opa stierf.
Terug naar de oorsprong: de vader van Cornelis was Mark Van Beethoven (°1601 Boortmeerbeek +1671) die in Boortmeerbeek huwde met Sara Haesaerts(°1606 Nederokkerzeel +1653). Hun 5 kinderen werden gedoopt in Boortmeerbeek, Leuven, Bertem (Leefdaal) en Nederokkerzeel. Er werd dus vaak verhuisd, vermoedelijk om schuldeisers te ontlopen.
De oudst gekende rechtstreekse voorvader van Ludwig was Jan die circa 1500 in Kampenhout leefde.
In Leefdaal waren (ooit) heel wat Van Beethovens. Dat kwam omdat (een andere) Jan Van Beerthoven (1601-1674) uit Kampenhout in 1634 te Leefdaal huwde met Catharina Ruelens en hun zeven kinderen op hun beurt ter plekke het nageslacht voortzetten. Maar zij kwamen van een andere tak dan Ludwig: hun gemeenschappelijke voorvader Arnold (Aart) van Beethoven (1535-1610) was namelijk tweemaal gehuwd.
1) Ludwig was een nazaat van Aart die in 1567 huwde met Josijne Van Vlasselaer (1545-1595). Josijne werd verdacht van toverij en belandde in Brussel op de brandstapel. Toevallig stelde dat de meier van Kampenhout – een zekere van Spoelbergh, ondertussen een familie van miljardairs – in staat om de eigendommen van de “heks” aan te slaan en aldus Aart te ruïneren.
2) De “stokoude en invalide” Aart (hij was toen … 65 jaar) hertrouwde in 1600 met Pierijne Geerts en hun zoon Jan kwam door huwelijk dus in Leefdaal terecht. Die zorgde voor een ruim nageslacht zodat Petronella Van Beethoven (1754-1806) een bet-bet-overgrootmoeder van mijn vader werd en Anna-Catharina Van Beethoven (1788-1846) zijn bet-overgrootmoeder, terwijl Anna-Maria Van Beethoven (1757-1831) de bet-overgrootmoeder van mijn moeder was.
Momenteel is de naam Van Beethoven uit Leefdaal verdwenen, de laatste telg aldaar met die familienaam was Germaine Sophie, geboren in 1927(1). Omdat kinderen tot voor kort nu eenmaal enkel de familienaam van de vader(2) konden voortzetten … tenzij de moeder ongehuwd was, maar dat was eerder uitzonderlijk.
Bronnen: * "Duizend Van Beethovens", E.Malcorps in Eigen Schoon & De Brabander, 1959 * eigen opzoekingen in kerkregisters via https://search.arch.be/nl/tips/98-parochieregisters
