0

Liefdesdrama (1905)

Geplaatst door Johan Morris op 5 september 2020 in liedbladen, liederen, Over Liefde & Verdriet, Over Moord & Rampen | ∞

Berend Kielstra (1871-1905) werd kort na zijn dood vereeuwigd op een (anoniem) marktzangersliedblad.



(klik om in te zoomen)

Op de wijze van “Bij het ouderen graf” vernemen de toehoorders wat deze man – met naam genoemd – had meegemaakt: hij had zijn geliefde “Anna” met drie kogels beloond omdat ze hem had afgewezen, waarna hij zichzelf neerschoot. En dan stopt de tekst op de liedbladen die bewaard worden in de Nederlandse Liederenbank en in Het Geheugen van Nederland
Misschien is men daar vergeten om de achterkant van het liedblad te scannen of heeft men enkel gecensureerde versies in handen gekregen want in het boek “Huilen op de Kermis” (Dr. Tjaard De Haan, uitg. Kruseman, Den Haag, 1968) volgen er nog twee strofen met gruwelijke details.
De Haan vond die volledigere versie in een “Volksmondlezing” van het drama. Hij weet dat de “Anna” van het lied feitelijk Wiechertje Köllen heette en H. Schreur, secretaris van de Giethoornse V.V.V. vertelde hem anno 1953 het volgende over dit liefdesdrama – alsof hij er zelf bij was (quod non) en … in de plaatselijke tongval:

 Berend Kielstra, n jüngeman uut Stewekerwüld, had 'n ügien üp Wiechertien Köllen in 't Nüürdende van Gietern. Hij adde 't al zo' wied ebrücht, dat y geregeld by eur müch kümmen, müar de liefde van zien kaante waas ienege grüaden eveger as van eur.
De verkerenge kwaamp in 't leste min üf meer üp n dood punt. Y was an trüuwen tüe en iederkeer, ünt y bij eur kwaamp, drung y stiever en stiever üp n besluut in de richtege van de burgerlijke stand an. Moar altied adde ze 'n smoezien kloar üm 't uut te stellen. Dat meuk in 't leste dat de galle om overleup en de zenegen om parten speulden.
Op 'n middag waas Wiechertien buten deure, tüe de Steweker lappieskerel Gokkes op eur toestapte. "Gemürn, Wiechertien, mos 'r vandège nog wat wezen, mègd?" "Och, dat wee'k zo niet; moar goa d'r in jong, dan kan 'k wel ies kieken, üj nog wat veur my in de marze emmen."
Gokkes gonk mit Wiechertien in uus. En toen ze drok mit de lappies an 't uutzeuken waren, kwaamp Berend binnen. Y zag er ügenschienlek normaal uut, moar inwendeg waas y knap uut 't lood. Zonder üp Gokkes aacht te geven, vreug y Wiechertien: "En wanneer goa w' nüu trouwen? Ik wil binnen de veertien dègen onder de geboden, en a-j' mog uutvlochies emmen, zu-j' gewèèr würden, da-'k my niet langer veur 't ükke loäte olden." Wieohertien laachte wat en zee doar nou alweer mit an? Dat kan 'k zo nüu niet zengen. An trouwen bin 'k direkt nog niet toe."
Om kürt te gaan: Berend trük z'n revolver, onder de uitroep "Dan allebei düod!" Wiechertien viel üp de gründ, en Berend, die meende dat ze düüd was, sneed zichzelf in de hals, liep bloedend naar buiten en sprong in de slüot. Hij kroop weer uit het water, en sneed zich toen resoluut de hals af. Wiechertien knapte weer op.

 

Uit de kwartierstaat van Berend Kielstra kunnen we opmaken dat dit drama gebeurde op 17 april 1905 in Giethoorn, Nederland. Berend Kielstra was weduwnaar van Johanna de Nekker, gestorven in 1903 op 30-jarige leeftijd.
Wiegertje Köllen overleefde de aanslag en bleef tot aan haar dood in 1950 in Steenwijkerwold wonen, waar ook haar belager was geboren. Ze werd 70 jaar.

De melodie “Bij het ouderengraf” verwijst naar “Am Elterengrab”, een smartlap van circa 1900

Liefdesdrama

729 [A] anoniem [C] “Am Elterengrab” einde 19e eeuw

Komt vrienden blijf nu even bij mij staan
En wil mij eens aanhoren
Hoe dat een man dan ook zo ver kan gaan
Zijn eigen te vermoorden
Hij hield altijd zoveel van haar
Sprak van zijn liefdezon zo klaar

Maar liefde is, dat weet eenieder wel
Op deze aard het meest gevaarlijk spel (bis)

Berend Kielstra heet die jonge man
Hij ging met Anna vrijen
Zij dacht, die jongen die bevalt mij wel
Die jongen mag ik lijden
Maar eenmaal kwam hij weer bij haar
Sprak van zijn liefdezon zo naar

De jaloezie die kwam in zijn hart
Hij leed verschrikkelijke liefdessmart (bis)

Op maandagochtend ging hij naar haar heen
Hij kon niet langer wachten
Hij sprak, mijn lief, hier ben ik heel alleen
Laat mij niet langer smachten
Maar zij gaf hem een weigerend woord
Toen dacht de jongeman aan moord

Hij sprak, zoetlief dat is de laatste dag
Dat ons de liefdezon beschijnen mag (bis)

Hij schoot driemaal achter elkaar op haar
Zij was ter aard gevallen
Hij dacht, dan ook ja nu mijn eigen maar
Wij moeten beiden vallen
Beloofde dan zijn ziel aan God
En loste op zichzelf een schot

En half krankzinnig, ook zijn leven moe
Wierp hij zijn eigen in de watervloed (bis)

Maar dan wacht’ hem nog niet de wrede dood,
hij heeft zijn mes getrokken
en sneed zich toen eens stevig in de stroot,
en toen was hij vertrokken.
Verschrik’lijk, lees en lees het weer!
Hij sneed de hals af en viel neer!

Men vond hem nog in dezen zelfden stond,
zijn lijk lag zielloos bloedend op den grond (bis)

Dus mannenmaagden, luister naar dees leer,
wanneer gij gaat verkeren,
neem dan één die ge mint en dan niet meer,
gij kunt het hiervan leren.
Het spelen met een mensenhart
baart menigeen soms bitt’re smart.

Dus bidden wij tot onze Heer en God,
dat hij ons spaar’ voor zulk een aak’lig lot. (bis)

PDFlogo Partituur * Liefdesdrama *
MP3logo
      1. instrumentaal

Tags:

1

Malse Mie

Geplaatst door Johan Morris op 1 september 2020 in liedboeken, liederen, Over Liefde & Verdriet, thesis Herman van Gorp | ∞

Gevonden in “Oude liedjes van het land van Asse”. (1984). Volgens de auteur van dat boek is het lied ter plekke ontstaan en waren de twee hoofdpersonages “woonachtig” in Asse. Hun echte namen ken ik niet en in het boek wordt er ook zedig over gezwegen. Misschien was dit nog parate kennis bij de plaatselijke bevolking toen het boek uitkwam.

Melodie zeer losjes gebaseerd op “Ik denk aan u” zoals gezongen door Lien en Emma Kennis, Kasterlee, 1975 (thesis Herman Van Gorp). Niet dezelfde tekst, wel hetzelfde metrum en passend bij de “Malse Mie”
Dit lijkt een cabaret-tweezang geweest te zijn, gebracht door 1 man + 1 vrouw, al of niet travestiet. In die tijd waren de verenigingen immers strikt opgesplitst in mannen- en vrouwenclubjes; bij sketches opgevoerd tijdens de clubvergaderingen moesten gebeurlijke rollen voor personen van de niet aanwezige sexe dus door verklede aanwezige leden gespeeld worden.

Malse Mie

815 [A] onbekend [C] Johan Morris

“Och Malse Mie, mijn hart klopt als een hamer
wanneer ik u zo vlak voor mij zie staan.
Dan is ’t zo vies in mijne bovenkamer,
zie, duurt dat voort, ’k zal er kapot van gaan.
Ik slaap niet meer sinds vele, vele weken
en eet ik iets, ’t wil niet door mijne krop.(1)
’k Heb al gepeinsd van mij van kant te steken
of ’t hangen drogen aan een eindje strop.”

“Hallo, Pier Jan, waar zijn uw droeve zinnen?
Was ik u kwijt, ’k verdronk mij in de beek.
Al zeg ik niets, mijn liefde zit van binnen
want ’k heb een hart gelijk een raap zo week.
Ik denk aan u bij ’t voed’ren van ons zwijnen,
ik denk aan u bij ’t zien van onze stier
en ’k spreek van u aan kiekens en konijnen
en niets versmacht mijn brandend minnevier.

“Och, brave Mie, aldus u t’horen klappen
trekt mij naar u, gij engelachtig ding.
’k Zou mij voor u in tweeën laten kappen,
ja, laten braden lijk een boekstering.(2)
Och, Mieken, kind, laat ons maar seffens trouwen,
mijn spaarpot barst van ’t geen ik sparen kon.
Toe Mie, zeg ja, laat mij niet langer wachten,
’k verga gelijk een sneeuwbal in de zon.”

“Ik heb er reeds mijn ouders van gesproken
en moeder, ja, die viel er nog al in.
Maar vader zei: “Wat hebt g’in ’t hoofd gestoken,
gij zoekt de krot, gij jongemanszottin!
Al is PierJan nog dommer dan een varken,
toch kreegt ge veel PierJantjes tot uw straf.
Dan moest ge ’t vel nog van uw kneuk’len werken,
dat klein gespuis fret iemands oren af!

“Och brave Mie, ’k verneem daar droeve dingen,
uw vader is nog wreder dan een beer.
Het is pardju om uit mijn vel te springen,
had ik hem hier, hij zei ’t geen tweede keer.
Een varken? Ik? Och, Mieke houdt mij tegen
of ’k vlieg naar hem en maak hem vast kapot.
Maar u, mijn lief, u blijf ik fel genegen
en ’k breng u nooit in lijden of in krot.(3)

“Niet langer doof voor mijn bittere klachten
heeft hij op ’t laatst mijn ziel dan toch gezalfd.
Hij sprak: “’t Zij zo, maar Mie, ge moet nog wachten
tot dat ons koe, ons Blare, heeft gekalfd.”
Dan ben ik snel naar Ons-Lief-Vrouw gaan lezen,(4)
’k ontstak een kaars voor Blaar, en u, PierJan.
Drie maanden nog, dan zal de tijd daar wezen
dat Blare kalft en Pierke wordt mijn man.”

“Och, brave Mie, kom in mijn bevend’ armen,
z’is al voorbij mijn woede van daar fleus(5).
Kom met uw borst mijn kloppend hart verwarmen,
och kom da’k u wel duizend keren kus.
Straks moeten er nog honderd kaarsen branden,
dat sterkt de mens in droefheid en in pijn.
En op den koop toe nog een offerande
opdat het kalf er voor zijn tijd zou zijn.”

PDFlogo Partituur * Malse Mie *
MP3logo
      1. instrumentaal
MP3logo
      2. Ik denk aan u (gezusters Kennis)

(1) strottenhoofd, keel
(2) (vette) haring gebakken in de pan
(3) in armoe
(4) bidden
(5) daarstraks. “fleus” is een kortere tijdspanne dan “astree” maar langer dan “seffens” of “subiet”, al blijft het vrij vaag. Het zou allemaal wel nog dezelfde dag moeten gebeuren.

Tags:

0

Hij droomde van den Hemel

Geplaatst door Johan Morris op 29 augustus 2020 in liedbladen, liederen, Spot & Ironie, WOII | ∞

Op een liedblad “gedicht en gezongen door Alfons Van Gestel en zijne dochter” krijgen we het relaas voorgeschoteld van een rare droom.
Althans, dat beweert Van Gestel. In feite is het een slimme manier om kritiek te leveren op de overheid zonder gevaar voor represailles. Ook collega’s van hem gebruikten dat handigheidje, zoals we al zagen bij een lied van Tamboer.

Van Gestel verwoordt in het tweede refrein zijn ongenoegen over de Operatie Gutt  zonder dat letterlijk te vermelden, uiteraard.

De gekozen zangwijze “Mon Paris” (1925) werd ondermeer bekend door de uitvoering van de illustere Josephine Baker die haar licht amerikaans accent nooit is kwijtgeraakt. Zij begint met het refrein, Van Gestel wacht daarmee tot na de eerste strofe, zoals het hoort.

Hij droomde van den Hemel

728 [A] Alfons Van Gestel [C] Lucien Boyer, Vincent Scotto “Mon Paris”

‘k Was overlest in diepe slaap
en gelijk al dat het veelal gaat
zeggen wij: dromen is bedrog,
schijt g’in uw bedde, ’t ligt er ‘s morgens nog.
Maar zie ik viel toch in een zoete droom,
alles om mij heen was zo wonderschoon.
Een engel kwam om mij welaan,
om naar den Hemel mee te gaan.

Wij gingen zo zacht, zonder liegen,
naar omhoog, ja naar omhoog,
verwonderd omda’k zo kost vliegen,
‘k was als een pluimke dat niks woog.
Na een korte tijd vereerd,
door de lucht gevoyageerd,
zagen wij dan den Hemel aan.
Sinte Pieter onverstoord
stond te wachten aan de poort
en hij vroeg mij naar mijnen naam.
De poorte die vloog voor mij open,
‘k mocht den Hemel binnen gaan.

Als ik nu in den Hemel was
’t wonder was voor mij toch wat te straf.
Ik werd geleid het ging zo snel
aan den arm van den engel Gabriël
’t Geen ik daar zag was goud en zilver schoon,
zo kwamen wij in ’t midden aan den troon.
Den opperbaas vroeg mij alras
hoe dat het nog in België was.

Ik sprak er: Mijnheer, zonder liegen,
’t is niet meer om uit te staan.
Het volk speculeert en bedriegers
die komen alles op te slaan.
Blijft het langer zo bestaan,
ons klein België zal welaan
met zijn boelken de grond in gaan.
Z’hebben laatst, naar men beweert,
de frank gestabiliseerd
maar men woekert nog meer en meer.
Den tijd is teveel overdreven,
dat is waar, ja dat is waar.

Als ik nu alles had verteld,
d’engeltjes die werden opgebeld,
zij vlogen allemaal rond mij,
ik voelde mij toch zo lustig en blij.
‘k Zag daar de tafels duizend meters groot
gevuld met rijstpap, vis en krentenbrood,
vis zonder graten, vogels, wijn,
jenever, bier en brandewijn.

Ik was er zo goed aan het smullen
van dat vlees en van die pap,
ik wilde mijn buiksken wel vullen
en ik die proefde van alles wat.
Maar opeens werd ik gewaar,
mijne vrouw trok aan mijn haar:
“Hela ventje, ge moet opstaan.”
Ik werd wakker, ‘k zag alras
dat het juist maar dromen was,
ik sprong algauw mijn bedde uit.
‘k Was weer van den Hemel in d’helle
als ik weer moest werken gaan.

PDFlogo Partituur * Hij droomde van den Hemel *
MP3logo
      1. instrumentaal

Tags:

Copyright © 1967-2026 Wreed en Plezant Alle rechten voorbehouden.