De laffe moordzaak te Heusden (1931)

In 1931 gebeurt er een drama in een café te Heusden: de dochter des huizes, nauwelijks 19 jaar oud, wordt door een afgewezen kandidaat-minnaar doodgeschoten.
Onder andere Gazet van Antwerpen schrijft erover en meldt dat de niet met name genoemde dader de vlucht heeft genomen en spoorloos verdween.
Louis Boeren was meteen in actie geschoten en schreef het hele verhaal rijmend neer in een lied op de droevige melodie van “Le bâtelier de la Volga”.
Twee dagen later komt De Nieuwe Gazet met een vervolgbericht: de dader is gevonden.
Hij was teruggekeerd naar de plaats van de misdaad en heeft zich daar met het moordwapen van het leven beroofd.
Dat wist Louis Boeren nog niet bij het drukken van zijn liedblad, hij zag de dader mettertijd ter dood veroordeeld door het gerecht, maar het ging allemaal iets sneller dan verwacht.

De laffe moordzaak te Heusden
1069 [A] Louis Boeren [C] Emile Liétard (1861-1950)
Vrienden, blijft allen even staan
en hoort mij even aan wat is gebeurd.
Te Heusden, eens zo’n stille oord,
een wrede laffe moord
wordt daar betreurd.
Een braaf fatsoenlijk wezen,
al moest haar lot zo wezen,
die werd bemind door een lastig sujet
die op het meisje zijn zin had gezet.
Maar zij, van harentwege,
onthield hem steeds de zegen.
Zij had nog nimmer zijn liefde gedeeld.
Dat had den lafaard tenslotte verveeld.
De meid, van name Hubertien,
woonde met het gezin in een Café.
Het kind had goed de achttien jaar
dacht nog aan geen gevaar en was tevree.
Maar zie, dat mocht niet wezen,
hij deed haar harte vrezen.
En ziet nu vrienden om zekere reê
kwam hij des avonds weer in het Café.
Hij dronk daar menig pintje
dat laf en wrede vriendje
en bleef daar hangen tot den laten stond,
wijl iedereen zich te ruste bevond.
Haar vader sprak toen vriend’lijk lief:
vertrek nu als je blief, den tijd is daar.
Wij sluiten en daarmee gedaan,
en ik verzoek u reeds maar heen te gaan.
Ik wil, zo sprak de lafaard
met ogen als een wreedaard,
nog even spreken met mijn Hubertien.
Ik wil haar even een stonde nog zien.
Wijl zij nog kwam naar voren
toen was haar lot beschoren.
En hoort nu vrienden, wat deed den barbaar?
Het droevig drama, het noodlot was daar.
De lafaard sprak toen heel gezwind
van liefde en van min, zij spraken saam,
maar voor dat iemand er van wist
toen was die arme meid haar lot beslist.
Want zie, na enk’le stonden
lag daar die meid ten gronde.
Hij schoot haar neer en het moordende lood
had haar getroffen, daar lag ze nu dood.
De lafaard vluchtte henen
en was weldra verdwenen.
Men zal hem vinden, de galg is voorwaar
voor zo een lafaard toch heus niet te zwaar.
| Partituur * De laffe moordzaak te Heusden * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: Liedblad Louis Boeren (MUZ0779 pag. 51) Zangwijze: "Le bâtelier de la Volga" Krantenberichten: GVA 16 februari 1931, De Nieuwe Gazet 18 februari 1931
Microben
Dit schreef ik in 2020 tijdens de Covid-19 miserie als reactie op de bespreking van liederen over pandemieën (zoals de Spaanse Griep bijvoorbeeld):
“R. Vermandere gaf een lied uit bij Gustave Faes in Antwerpen onder de titel “Microben”. De tekst werd overgenomen in “Liederenboek van het Alg. K. Vl. Studentenverbond” (1913). Het lied is een satire en heeft geen wetenschappelijke waarde. Het gaat ook niet specifiek over de (Spaanse) griep want het suggereert dat het pas ontdekte bestaan van de nauwelijks zichtbare microben aantoont dat zowat alles aan deze “kleine diertjes” te wijten is. Rob Van Deun stuurde me een veldopname (waarvoor nogmaals dank) die door Herman Van Gorp in 1976 werd gemaakt bij Regina Dockx uit Oud-Turnhout tijdens de voorbereiding van zijn licenciaatsverhandeling. Zij zong uit het hoofd een stuk van het lied voor. Het zal ons nog wat kopzorgen opleveren om die opname te analyseren en om te zetten in bruikbaar notenschrift, tenzij we de originele partituur van Vermandere kunnen terugvinden.”
Dankzij een reactie van “Pelle” (in maart 2025) kon ik een partituur van het lied geschreven door René Vermandere (1857-1944) bemachtigen, later uitgegeven bij Delbeke in Gent, thuisstad van de vermelde zanger Pol Speeckaert (1879-1935). Sinds 2014 zijn zowel tekst als muziek helemaal rechtenvrij.
Microben
1068 [AC] René Vermandere (1857-1944)
Sinds een korten tijd is er een dier ontdekt
Of beter een klein dierke,
Dat wel honderd duizend malen minder is,
Dan ’t allerkleinste mierke;
’t Weegt juist tienmaal minder dan een zeepblaas weegt
En van ’t minst dat gij een liter geersten leegt,
Hebt g’er vier millioen,
’t en is u niet misgund,
Een kosteloos verblijf in uwe maag vergund !
Microben, microben
Buiten, binnen, onder ons en boven :
Geen enkel’ plaats waar g’haar niet vindt;
Ze zit in vuur, in sneeuw, in ijs en wind!
Microben, microben
Buiten, binnen, onder ons en boven.
Geen enkel’ plaats waar g’haar niet vindt;
Ze zit in vuur, in ijs en wind!
Men heeft de microob in alle spijs en drank,
Bij alle dier gevonden :
Zij wordt met de brieven, met den telegraaf,
En telefoon verzonden.
Gans deez’ aard’ is slechts een groot microbennest
Oud’ en nieuwe wereld zijn er door verpest :
En in Congo ook, microob al wat men ziet,
Er zijn er daar zoveel dat zij gaan half voor niet.
’t Schijnt dat er veel soorten van microben zijn,
Verschillend naar de landen :
Aan den Noordpool kunnen zij goed tegen kou,
In Congo tegen ’t branden;
Aan de Rode Zee zijn zij zo rood als bloed,
Aan de Zwarte Zee zijn zij zo zwart als roet;
In China zijn zij geel, van poten tot aan kop
In Pruisen hebben zij ook enen pinhelm op !
Al de ziekten die er op deze aarde zijn,
We hebben z’hun te danken :
Waren ‘r geen microben, al ons kwaad hield op,
Er waren scheel’ noch manken.
Z’hebben ons geschonken die influenza,
d’Hysterie, migraine en etcetera :
En als ze vechten daar, dat ’t aan de ribben houdt,
Dat komt door de microbe van het Engels zout !
Elke dag brengt veel nieuwe microben voort,
Ik zelf heb er gevonden :
En als monsters zonder waarde heb ik die
Mijnheer Pasteur gezonden.
Hij heeft ze dan ook met aandacht bestudeerd
En mij met een groten langen brief vereerd,
Waarin dat hij mij de namen heeft verkond
Van al de nieuw’ microben die ik tot hem zond.
| Partituur * Microben * | |
1. instrumentaal
|
|
2. Regina Dockx (circa 1975)
|
Bronnen: liedblad van Pol Speeckaert (1879-1935) uitgegeven door Eugène Delbeke, Gent, niet gedateerd in "HET VOLKSLIED in Kasterlee, Lichtaart, Tielen, Gierle, Turnhout en Oud-Turnhout" - thesis Herman van Gorp, 1976. Partituur gesignaleerd door "Pelle" en doorgestuurd door "Philip verzamelt"
De Europese oorlog (1914)
Dit lied vonden we onder verschillende titels terug op liedbladen en in liedschriften. Het gaat uiteraard over de Eerste Wereldoorlog (die in het begin alleen onder Europese landen werd uitgevochten tot Amerika ook meedeed) : niemand wil die oorlog maar niemand kan er aan ontsnappen en velen zullen het niet kunnen voortvertellen. Misschien toch maar beter vermijden zo’n oorlog, uiteindelijk verliest iedereen(1), maar blijkbaar heeft niet elke gezagsdrager voldoende geschiedenislessen gehad.
Over de zangwijze is niet iedereen het eens, wij vonden dat “Meet me tonight in dreamland” er het best bij past en dat vindt de Nederlandse Liederenbank ook.
Het werd in 1967 tweestemmig gezongen en op plaat gezet door “De Straatzangers”, een duo gevormd door Willy Alberti en Max van Praag. Zij gaven het lied de titel “Moet Er Steeds Oorlog Wezen?” en vermeldden de auteurs van de originele tekst (“Meet me tonight in dreamland”): Beth Slater Whitson en Eduardo Buffo, maar niet de vervaardiger van de nederlandse anti-oorlog tekst die overigens niet volledig overeenstemt met de (oudere) liedbladen die wel een inspiratiebron moeten geweest zijn. Zij beginnen met het refrein en beperken zich tot 1 strofe: een 45-toeren plaat mocht immers hoogstens 3′ duren anders werd ze niet op de radio gedraaid …
De “Mills Brothers” zingen het origineel vierstemmig maar beperken zich helemaal tot het refrein.
De Europese oorlog
1067 [A] onbekend [C] Leo Friedman (+1929)
Een felle strijd is weer bereid
tussen Europese staten.
Eenieder land vindt het een schand,
oorlog ja zal men steeds haten.
Volkeren gaan elkaar vermoorden,
onschuldig bloed roept in akkoorden:
Waarom is er geen vrede,
Moet er steeds oorlog zijn ?
Er wordt zoveel geleden,
Op ’t slagveld ziet men bitter lijên.
Vaders van huisgezinnen
Trekken ten strijde heen.
Vrouwen en kinderen treuren thuis.
O oorlog, o schrikwekkend kruis.
Een wrede slag ziet men bij dag.
Honderden ziet men er vallen.
Hun brekend oog gericht omhoog,
hoort hoe de kanonnen knallen.
En ver van huis, van maagd en van vriend,
van vader, moeder, vrouw en kind.
Geen mannen meer, wat een oneer.
Ziet gij die jeugdige knapen ?
Van moeders haard wreed weggeschaard,
hanteren ’t bloedige wapen.
Hun jeugdig bloed dat ziet men thans vloeien,
uit brede wond de grond besproeien.
Daar in de schuur bij ’t knapp’rend vuur
zitten twee grijsaards te dromen.
Hun enig kind, door hen bemind,
moest onder de wapens komen.
Op zek’re dag, hun leed was groot,
hun enig kind, hun zoon was dood.
Ziet gij die man zo goed hij kan,
strompelend gaan op twee krukken ?
Hij was een held, op het slagveld
schoot men zijn benen in stukken.
En voor zijn moed prijkt op zijn borst
het erekruis voor land en vorst.
| Partituur * De Europese oorlog * | |
2. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Meet me tonight in dreamland" (1909) anonieme liedbladen 1914-1918, ook getiteld "Waarom is er geen vrede" en "Gevloekt zij de Oorlog" lied nr 2.6 in "Het VOLKSLIED in Kasterlee en omgeving" (MUZ0903)
