Wil mij niet vergeten als ik ga henen
De titel van dit lied zette u waarschijnlijk op het verkeerde spoor: neen, het gaat niet over een stervende die afscheid neemt! Het gaat deze keer ook niet over een soldaat die naar de oorlog moet vertrekken. Waarover het exact gaat wordt niet duidelijk gezegd, me dunkt dat een emigrant om economische redenen aan het woord is.
Het zou bijvoorbeeld om een man kunnen gaan die zijn geluk gaat beproeven in Amerika en hoopt welstellend terug te keren naar zijn geliefden. Want ja, eind 19e – begin 20e eeuw kwamen de economische vluchtelingen nog niet naar hier maar was het omgekeerd: vele arme Vlamingen gingen in Frankrijk gaan werken of trokken naar Canada of de Verenigde Staten om aan de hongersnood en het onderbetaalde labeur in Vlaanderen’s velden en fabrieken te ontsnappen.
Het liedblad met teksten geschreven door Victor Herzeel uit Meerbeke (ondertussen een deelgemeente van Ninove) is ongedateerd. Het zou van Petrus Victor Herzeel kunnen zijn, geboren op 4/1/1865 in Meerbeke en van beroep “voddenkoopman” : marktzangers waren vaak ook leurder of voddenman. Victor huwde in 1889 met Amelia Gettemans en gemiddeld om de 2 jaar kwam er een kind bij, 12 in totaal.
Victor Herzeel doet niet veel moeite om een perfect rijmende tekst te produceren, zijn toehoorders maalden daar niet om.
Interessant leek ons wel de gekozen zangwijze die we nog niet kenden.
Het lied “Je hebt een hart van goud” werd geschreven voor en door de Nederlandse actrice/zangeres Greta Schley (1888-1987) die in 1960 op 72-jarige leeftijd een ingekorte versie voor televisie zong. Toen zij in 1905 debuteerde in het theater waren geluidsopnames nog niet aan de orde …
Greta Schley zong in 1960 dus enkel het refrein, voor het uitschrijven van de partituur maakte ik dan ook gretig gebruik van een opname in 1997 gemaakt door de Maastrichtse zangeres/accordeoniste Lenie Menten (1940-2012) en uitgebracht op de CD “PUUR” (Music House Records – MHA 9707). Die zong voor alle duidelijkheid de originele versie, niet de conterfact van Victor Herzeel
Wil mij niet vergeten als ik ga henen
1052 [A] Victor Herzeel. [C] Bob Milton – Greta Schley
Het noodlot dwingt de mensen tot het scheiden,
zo is’t gebleken in dezen tijd.
Voor een stuk brood gaat hij ver over grenzen,
hij die vertrekt met gebroken hert.
Hij laat zijn vrouw en zijn kroost alleen
of tot zijn liefste klinkt het afscheid neer.
Wil mij niet vergeten
als ik ga henen,
met mijn verdriet zo ver van hier.
Jij schrijft me brieven,
ik zal ze lezen,
hetzij van vreugd of van verdriet.
Wil mij niet vergeten,
’t zal wel eens beteren,
als al dat lijden is voorbij.
Dan keer ik weder
in ’t nieuwe leven
en laten wij ’t verdriet opzij.
Wanneer men gaat naar welbevolkte steden,
’t is al ellende wat men daar ziet.
Men heeft wat geld maar men heeft niets te eten,
in hunne ogen leest men afzien.
Met lege buik, en een ijskoude stoof
moet men creveren lang voor zijnen tijd.
Is dat Gods wil dat men ons zo doet lijden?
Men hoort niet spreken dan van afzien.
Men doet eenieder van elkander scheiden,
en op hun wezen staat veel verdriet.
Dat zal eenieder van klein tot groot
in ’t hart bewaren tot aan hunnen dood.
 |
Partituur * Wil mij niet vergeten als ik ga henen * |
 |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Je hebt een hart van goud CD "Puur" (1997) van Lenie Menten (1940-2012) Liedblad van Victor Herzeel
We zijn bevrijd maar ‘k ben mijn vrouwtje kwijt
Volgens dit lied waren vele (niet opgeroepen) getrouwde mannen zowel tijdens als na de oorlog hoorndragers tegen wil en dank.
Eerst werden de Duitse bezetters door mevrouwtje in de watten gelegd en na de bevrijding kwamen er Tommies in de plaats. Of ze na het vertrek van die Tommies met hangende pootjes terug huiswaarts keerde komt in dit lied niet aan bod. Misschien is het een paar maanden te vroeg geschreven. Er moet wel een grond van waarheid in zitten want dit thema kwamen we al enkele keren tegen…
De gekozen zangwijze ook trouwens, zie maar naar “Ons Vrouwen“, “Den Hemel” en “Hallo! Hallo! Alles per radio”
We zijn bevrijd maar ‘k ben mijn vrouwtje kwijt
1051 [A] Gerard Deschamphelaere. [C] Jean Vandervinne (1927)
‘k Had zo een lief vrouwke maar ik werd verrast,
z’hing al met ’n touwtje aan een ander vast:
’t was een grijze Mof
waar ik niet op bof,
ik lag vanonder in ’t stof.
Moest ze soms naar achter, ze nam hem dan mee,
ik lag wat te wachten op de canapé,
maar terwijl ik riep
gaf ze hem ne piep
want ze dacht dat ik toch sliep.
Nu zijn we vrij
maar ’t lot valt weer op mij.
We zijn bevrijd
maar ‘k ben mijn vrouwtje kwijt.
Z’is weg van huis,
z’is weg met man en muis,
z’is weg met gans mijn buit,
ze is weg, de pijpen uit.
Toen men ons bevrijdde van dat vreemd gespuis
kwam ik met mijn vrouwtje wederom naar huis.
Ze gaf mij een zoen
en ze zei: « Kapoen! »
maar wat stond er mij te doen?
‘k Gaf haar menig kusje op ’n korten tijd
ze sprak van den Tommy die ons heeft bevrijd.
Al nen dag of vijf
zonder haar gekijf
want ik zit weer zonder wijf.
Overlest kwam ik daar langs de straat gegaan,
‘k zag mijn eigen vrouw daar met ’n Tommy staan.
« Nu zijn wij toch vrij! »
riep ze zij naar mij,
« ‘k ben er toch zo geren bij! »
Ieder mens in ’t leven draagt zijn eigen lot:
d’een loopt nu al zingend, d’ander gaat kapot.
Iedereen is vrij
maar velen als mij
zijn er toch niet geren bij!
|
Partituur * We zijn bevrijd * |
|
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: “Ils sont foutus” (Justine, Agathe, Marie) liedblad "Wie zingt er mee?" van David Dewyse
De vijand is gaan vliegen
We zijn in de late zomer van 1945, WOII is bijna afgelopen en ook in dit lied druipen de haat- en wraakgevoelens versus “de Moffen” er weer vanaf. Van de atoombommen op Japan in augustus 1945 wist de tekstschrijver waarschijnlijk nog niets.
Gezongen op de wijze van “Ze zijn de pijp uit“, geschreven door een jonge Wim Kreuer(1) die zelf al op 16 december 1944 een dodelijk slachtoffer werd van een vliegende bom op Cinema Rex in Antwerpen, samen met enkele honderden andere filmliefhebbers.
De vijand is gaan vliegen
1050 [A] Gerard Deschamphelaere [C] Wim Kreuer
Men ziet somtijds rare loeten(2)
in al hoeken van het land.
Al die Heil Hitlerse groeten,
z’en hun achterste verbrand.
Als men hen soms zou verwensen
zeggen zij: « ‘k heb niks misdaan. »
Ze gaven de brave mensen
nog het recht niet te bestaan.
Ze zijn gaan vliegen,
die moffen van het groot geweld.
Want ons bedriegen,
dat heeft begod toch niet geteld.
Terwijl ze dachten van zo slim te zijn
reed onzen Tommy door de Siegfriedlijn.(3)
Ze zijn gaan vliegen,
de moffen van het roggemeel,
ons zo beliegen, dat was teveel.
Nu zijn we vrij van dat gespuis,
ze zijn gaan vliegen, naar huis.
Toen ze ons hadden gevangen
riepen ze: « Verfloekte swein,
we zullen u nog verhangen
als ge nicht mit uns wilt sein. »
Vier jaar hadden we te lijden
voor n’en Duitsen zwettekop;
laat die moffen niet bevrijden
z’hangen aan hun eigen strop.
Hitler met zijn vuile kliekje,
al zijn beulen in het zwart
zijn geen rotte vuile sjieke
grijzen tabak niet meer waard.
Als we dan eerbiedig groeten
’t zal tot ons bevrijders zijn,
al de rest onder de voeten,
dat vervloekte vuil venijn.
(1)pseudoniem van Willy Lenaers (1919-1945). De schuilnaam “kreuer” doet vermoeden dat hij werkte in het treinstation Antwerpen Centraal.
(2) loeten: kuren, humeurig
(3)De “Westwall” alias de Siegfriedlijn was een Duitse verdedigingslinie van 630 km langs de grens Duitsland/Nederland tot aan de Zwitserse grens. Aan de Frans-Duitse grens had Frankrijk de “Maginotlinie” gebouwd. Beide linies waren een aaneenschakeling van ondergrondse bunkers, betonnen tankversperringen, mijnenvelden… Bedoeling was om vijandelijke troepen en vooral tanks tegen te houden.
|
Partituur * De vijand is gaan vliegen * |
|
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Ze zijn de pijp uit" (1945) Tekst op een liedblad "Wie zingt er mee ?" van David Dewyse