Hij zegt “den kaas is rot”
Pier (of Peer) “lala” is een soort Tijl Uylenspiegel die zijn ongezouten mening (en dus die van de liedjesschrijver) verkondigt, mét een refrein dat moet meegezongen worden, en de toehoorders dus “medeplichtig” maakt aan de messcherpe kritiek in het lied.
Dit anoniem liedblad (uit de verzameling Wouters-Moorman) moet van kort voor 1830 dateren toen men het Hollands bewind alhier steeds minder en minder wou tolereren. Het liedblad kwam dan wel in een “hollandse” verzameling terecht, het is duidelijk dat het in Vlaanderen (en wellicht ook in Brussel, toen nog niet helemaal verfranst) werd gezongen.
Het mes van de kritiek sneed overigens langs twee kanten want enkele jaren na het vertrek van dat Hollands bewind werd een marktzanger in het koninklijk paleis van koning Willem ontvangen die daar eveneens “Peer lala” liet zingen, maar ditmaal over de Belgen die blijkbaar treurden om het vertrek van koning Willem, we publiceerden 7 jaar geleden al het lied van den “Belgischen Peerlala”.
Hij zegt “den kaas is rot”
1054 [A] onbekend (1830) [C] P.D. trad.
Hoort vrienden blijft een weinig staan,
En luistert met genucht
Eer dat ge naar uw huis zult gaan
Zal ik zingen dees klucht:
’t Is van den koning van Holland,
Zocht kwestie(1) hier aan alle kant.
Voor ’t geld, zei Peer la la sa sa,
Voor ’t geld, zei Peer la la.
Als de koning kwam in ons land,
Had hij geen oorden(2) meer,
Hij liet veel schuld in Engeland,
En nu speelt hij mijnheer.
Het is door ’t geld van klein en groot,
En hij belette ons het brood.
Da’s slecht, zei Peer la la sa sa.
Da’s slecht, zei Peer la la.
Prins Willem, hoe zijt gij zoo slecht
Met uwen kazen bol,
Gij zijt wat streng al in uw recht
Dat houdt gij niet meer vol.
Hij brokkelt af langs alle kant.
Gij verkoopt hem niet meer in ons land.
Hij stinkt, zei Peer la la sa sa,
Hij stinkt, zei Peer la la.
Gij houdt veel van het malenrecht
Besteelt burger, soldaat,
Contributie vroeg hij niet slecht.
Ziet hoe het voorders gaat.
Gij geeft hun maar een pondjen brood,
’t Is nauwlijks voor de hongersnood.
Gij dief, zei Peer la la sa sa
Gij dief, zei Peer la la.
Gij schelm, als gij kwaamt in het land,
In Brussel wierd gij g’huld.(3)
De Belgen hebben u aangerand,
Toen waren w’al gekuld.
Gij zijt een koning zonder kroon
In Brussel stelden z’u op de troon.
Kapoen, zei Peer la la sa sa
Kapoen, zei Peer la la.
Nu zijt gij, heer, wel machtig rijk
Bezat heel ’t Nederland;
Gij zijt koning aan de Moerdijk,
Ook Vlaand’ren en Brabant.
Gij zijt van de kolonieën heer
En zo heeft ieder zijne keer.
Ga weg, zei Peer la la sa sa
Ga weg, zei Peer la la.
Buonapart was ook een held,
Bezat de schoonst’ armee
En toch wierd hij ter neer geveld,
Langst dorpen en langst stee.
Zij sloegen hem tot in Frankrijk,
Toen was hij arm in plaats van rijk
Gij ook, zei Peer la la sa sa
Gij ook, zei Peer la la.
Oorlof vriend dan nu voor het lest,
Blijft maar stil in uw kot,
Dat ik u raad, dat is het best,
Want uwe kaas is rot.
En speelt geen meester in ons land,
Dan haalde geen schand in Brabant.
Gij geus, zei Peer la la sa sa.
Gij geus, zei Peer la la.
(1) kwestie: tegenspraak, ruzie, “boel”
(2) oorden: de laagste munteenheid, zoals later de “cent”
(3) g’huld: ingehuldigd
| Partituur * Hij zegt “den kaas is rot” * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Van Pierlala (zoals ik ze circa 1960 leerde van mijn vader) tekst in "Het Straatlied" (Wouters & Moorman) pag. 74-75 van een liedblad uit 1830
Jij blijft altijd in mijn hart
In 1942 verscheen de film “Always in my heart” waarvan de titelsong een Oscarnominatie in de wacht sleepte. Die song was oorspronkelijk getiteld “Siempre en Mi Corazon” en geschreven door Ernesto Lecuona, geboren in Havana maar zoon van Spaanse ouders. Dankzij de engelse vertaling (door Kim Gannon) werd het lied een wereldwijd succes, een regelrechte evergreen, zeker nadat Dean Martin het opnam in zijn repertoire.
Niet te verwonderen dus dat ook de marktzangers er gingen mee pronken.
Na Wereldoorlog II verdwenen de klassieke straatzangers stilletjesaan naar de achtergrond omdat ze moesten opboksen tegen de Juke Box in de cafés en die andere box waarvoor de mensen thuisbleven: de Televisie. Pogingen om “levende juxeboxen” de straat op te sturen waren tot mislukken gedoemd maar ook Hubert Geens en anderen zongen meer en meer “covers” die de toehoorders kenden van in de cinema of van de radio. Hubert maakte een eigen vertaling van de engelse versie – de Spaanse was hier nergens te zien of te horen – en zong dus “Jij blijft altijd in mijn hart”.
Jij blijft altijd in mijn hart
1053 [A] Hubert Geens [C] Ernesto Lecuona (1895-1963)
Jij blijft altijd in mijn hart
overal waar jij ook bent
en ik voel een bitt’re smart
als jij van mij bent weg gegaan.
Jij blijft altijd in mijn hart,
’t is op jou dat ik hier wacht.
Wanneer keer jij nu hier weer?
‘k Voel mij zo droef en zo alleen.
Jij blijft altijd in mijn hart.
‘k Zie uw droombeeld steeds zo teer,
maar of ik nu nog lang blijf en wacht,
jij keert toch niet meer weer!
Waarom heb je mij verlaten
en toch kan ik jou niet haten.
overal waar jij ook bent:
jij blijft altijd in mijn hart
| Partituur * Jij blijft altijd in mijn hart * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Siempre en Mi Corazon" (1942) Vlaamse vertaling van de originele Cubaanse tekst op liedblad Hubert Geens Titellied van de film "You are always in my heart"
Wil mij niet vergeten als ik ga henen
De titel van dit lied zette u waarschijnlijk op het verkeerde spoor: neen, het gaat niet over een stervende die afscheid neemt! Het gaat deze keer ook niet over een soldaat die naar de oorlog moet vertrekken. Waarover het exact gaat wordt niet duidelijk gezegd, me dunkt dat een emigrant om economische redenen aan het woord is.
Het zou bijvoorbeeld om een man kunnen gaan die zijn geluk gaat beproeven in Amerika en hoopt welstellend terug te keren naar zijn geliefden. Want ja, eind 19e – begin 20e eeuw kwamen de economische vluchtelingen nog niet naar hier maar was het omgekeerd: vele arme Vlamingen gingen in Frankrijk gaan werken of trokken naar Canada of de Verenigde Staten om aan de hongersnood en het onderbetaalde labeur in Vlaanderen’s velden en fabrieken te ontsnappen.
Het liedblad met teksten geschreven door Victor Herzeel uit Meerbeke (ondertussen een deelgemeente van Ninove) is ongedateerd. Het zou van Petrus Victor Herzeel kunnen zijn, geboren op 4/1/1865 in Meerbeke en van beroep “voddenkoopman” : marktzangers waren vaak ook leurder of voddenman. Victor huwde in 1889 met Amelia Gettemans en gemiddeld om de 2 jaar kwam er een kind bij, 12 in totaal.
Victor Herzeel doet niet veel moeite om een perfect rijmende tekst te produceren, zijn toehoorders maalden daar niet om.
Interessant leek ons wel de gekozen zangwijze die we nog niet kenden.
Het lied “Je hebt een hart van goud” werd geschreven voor en door de Nederlandse actrice/zangeres Greta Schley (1888-1987) die in 1960 op 72-jarige leeftijd een ingekorte versie voor televisie zong. Toen zij in 1905 debuteerde in het theater waren geluidsopnames nog niet aan de orde …
Greta Schley zong in 1960 dus enkel het refrein, voor het uitschrijven van de partituur maakte ik dan ook gretig gebruik van een opname in 1997 gemaakt door de Maastrichtse zangeres/accordeoniste Lenie Menten (1940-2012) en uitgebracht op de CD “PUUR” (Music House Records – MHA 9707). Die zong voor alle duidelijkheid de originele versie, niet de conterfact van Victor Herzeel
Wil mij niet vergeten als ik ga henen
1052 [A] Victor Herzeel. [C] Bob Milton – Greta Schley
Het noodlot dwingt de mensen tot het scheiden,
zo is’t gebleken in dezen tijd.
Voor een stuk brood gaat hij ver over grenzen,
hij die vertrekt met gebroken hert.
Hij laat zijn vrouw en zijn kroost alleen
of tot zijn liefste klinkt het afscheid neer.
Wil mij niet vergeten
als ik ga henen,
met mijn verdriet zo ver van hier.
Jij schrijft me brieven,
ik zal ze lezen,
hetzij van vreugd of van verdriet.
Wil mij niet vergeten,
’t zal wel eens beteren,
als al dat lijden is voorbij.
Dan keer ik weder
in ’t nieuwe leven
en laten wij ’t verdriet opzij.
Wanneer men gaat naar welbevolkte steden,
’t is al ellende wat men daar ziet.
Men heeft wat geld maar men heeft niets te eten,
in hunne ogen leest men afzien.
Met lege buik, en een ijskoude stoof
moet men creveren lang voor zijnen tijd.
Is dat Gods wil dat men ons zo doet lijden?
Men hoort niet spreken dan van afzien.
Men doet eenieder van elkander scheiden,
en op hun wezen staat veel verdriet.
Dat zal eenieder van klein tot groot
in ’t hart bewaren tot aan hunnen dood.
| Partituur * Wil mij niet vergeten als ik ga henen * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Je hebt een hart van goud CD "Puur" (1997) van Lenie Menten (1940-2012) Liedblad van Victor Herzeel




