Hulde aan Priester Fonteyne
“Florimond Alphonse Fonteyne (Houtem, 1 maart 1856 – Bougie, Algerije, 4 juli 1923) was een Belgisch rooms-katholiek priester, sociaal voorman, volksvertegenwoordiger en gemeenteraadslid van Brugge.” (Wikipedia)
In 1895 nodigde hij Adolf Daens uit om te komen spreken voor de “Christene Volksbond” in Tielt, die Fonteyne had opgericht. Zijn inzet voor de misdeelden in zijn parochie leverde hem allerminst de sympathie op van de Kerkelijke overheid – dat overkwam ook priester Daens zoals u allicht weet – en hij werd “verbannen” naar Zarren, een kleine landelijke gemeente in de buurt van Kortemark. Hij volhardde echter “in de boosheid” en werd (samen met Daens) door het Vaticaan veroordeeld en getreiterd. In 1911 nam hij deel aan de gemeenteraadsverkiezingen van Brugge en behaalde met zijn partij 4 zetels; 1 jaar later werd hij verkozen tot Volksvertegenwoordiger in het Parlement.
Het huldelied dat over hem werd gemaakt moet voor WOI ontstaan zijn: na de oorlog keerde hij immers zijn kar en ageerde hij bijvoorbeeld tegen de vernederlandsing van de Gentse Universiteit. Het slot van het refrein “hem moeten we hebben, hij maakt Vlaanderen vrij” werd niet bewaarheid en het lied werd allicht ook niet meer gezongen.
De gekozen melodie dateert van 1904 en de partituur ervan werd op YouTube gespeeld en gezongen door de “Sheet Music Singer”, die massa’s oude melodieën op die wijze van de vergetelheid probeert te redden. Een zielsverwant van Wreed & Plezant dus.
Hulde aan Priester Fonteyne
1039 [A] onbekend [C] Theodore F. Morse (1873-1924)
Hier in ons donk’re Vlaandren
kwam er een man met moed;
trots haat en nijd van d’and’ren
werkte hij steeds voor ’t goed.
Hij kwam het volk opbeuren
dat in de slavernij
vol droefheid zat te treuren:
hij kwam en maakt’ het vrij.
Priester Fonteyne
dat is de man;
heelt smart en pijnen
zoveel als hij kan.
Hij zal ons redden
uit de slavernij;
hem moeten wij hebben,
hij maakt Vlaand’ren vrij.
Trots al de laster en de logen
van de Concordekliek
waarmee ze ’t volk bedrogen,
Fonteyne moest te niet.
Maar last’ren kon niet baten,
’t volk rechtte fier den kop,
’t kwam zijn verdrukker t’ haten
en het gaf hen den klop.
En laat ze nu maar liegen,
’t last’ren dat staat hen vrij.
Zij zullen zich bedriegen,
kloek staan wij zij aan zij.
Want naar de Kamers henen
is den Volkspriester gegaan.
’t Onrecht moet zijn verdwenen,
plaats voor de groene vaan!
| Partituur * Hulde aan Priester Fonteyne * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Blue Bell" van Theodore F. Morse (1873-1924) Tekst in "Ons Heem", JG 54 nr 2-3 pag 139 (MUZ0801): Politieke liederen voor en tegen het Daensisme (Julien De Vuyst) https://nl.wikipedia.org/wiki/Florimond_Fonteyne
De blauwe kiel
We publiceerden meer dan 10 jaar geleden al andere versies van “De blauwe kiel“, hier grijpen we terug naar de originele (?) tekst van Karel Waeri maar op de melodie die in De Vlaamsche Zanger – deel 2 circa 1900 werd opgenomen door “M.C., priester uit het land van Loon”, zonder namen van auteurs. De muziek zou hij gevonden hebben in het “Liederboek van Groot Nederland”.
Rekening houdend met de vele liederen die Waeri maakte om de Kerk en haar trouwe voetvolk te bespotten is het niet verwondelijk dat de katholieke samensteller van die Vlaamsche Liedbundel de naam van Karel Waeri stilletjes verzweeg. Het “Nihil Obstat” en “Imprimatur” label, dat hij nodig had om het boekje te kunnen laten drukken en verspreiden in katholieke middens, zou hij anders nooit hebben bekomen. De tekst van Waeri werd – uiteraard – in voornoemde publicaties “verbeterd”. Wij grijpen daarom terug naar de tekst zoals de zoon van Waeri die na diens dood publiceerde in “De Kluchtige en politieke liederen van Karel Waeri”. Hier is alvast geen revolutionair of anarchist aan het woord, veeleer een leermeester die erop wijst dat werkmannen belangrijk zijn en fier mogen zijn op hun werk en -kleding. Was zo’n kiel immers ook niet de werkkledij van grote kunstenaars zoals Rubens en Van Dyck ?
De blauwe kiel
1038 [A] Karel Waeri [C] onbekend
Wanneer de klok mij ‘s morgends komt ontwekken
dan spring ik uit mijn legerstêe met spoed.
Ik kleed mij aan om het lichaam te bedekken,
ik neem mijn kiel dat gaat mij toch zoo goed;
Steeds wel gezind, begeef ik mij aan ’t werken,
ik ben altijd verheugd en wel gemoed.
In ’t rijkste kleed en vind ik geen behagen,
mijn blauwen kiel, dat staat den werkman goed.
In ’t rijkste kleed en vind ik geen behagen,
mijn blauwen kiel, dat staat den werkman goed.
Als werkmanskind, wierd ik op aard geboren,
mijn zweet alleen verschaft mij veel geluk.
Geen rijke pracht kan immer mij bekoren,
mijn blauwen kiel verdrijft al mijnen druk;
mijn hart is niet verlekkerd op kastelen,
’t is mij gelijk al wat den rijken doet.
Mijn werk alleen, kan steeds mijn harte strelen.
Mijn blauwen kiel, dat staat den werkman goed.
Mijn werk alleen, kan steeds mijn harte strelen.
Mijn blauwen kiel, dat staat den werkman goed.
De week is uit, ik heb mijn loon ontvangen,
ik loop naar huis, mijn vrouwtje wacht op mij.
Zij drukt een kus, mij zachtjes op de wangen,
geen mens op aard heeft meer geluk dan wij.
Dan mag ik ook een smaak’lijk pintje drinken,
ik kleed mij aan met besten jas en hoed.
Maar ‘s anderdaags herneem ik, vol van vreugde.
Mijn blauwen kiel, dat staat den werkman goed.
Maar ‘s anderdaags herneem ik, vol van vreugde.
Mijn blauwen kiel, dat staat den werkman goed.
Een werkmanszoon is in het lot(1) gevallen,
ziet, hij vertrekt, zijn pakje in de hand,
Hij wordt soldaat, hij wil zich goed gedragen,
van korporaal wordt hij welhaast sergeant.
Als officier ziet men hem wederkeren,
het is al lof en eer wat men hem doet.
Vóór hij vertrok, droeg hij nooit ander kleren
dan zijnen kie1, dat staat den werkman goed.
Vóór hij vertrok, droeg hij nooit ander kleren
dan zijnen kie1, dat staat den werkman goed.
De blauwen kiel bestaat reeds lange jaren,
hij is ’t sieraad van gans het werkgeslacht.
Men ziet hem ook van kunstenaren dragen,
de kiel verbergt veeltijds een scherp gedacht.
Rubens, Van Dyck, en dergelijke mannen,
als kunstenaars bekend van Belgenbloed:
welk was hun kleed om meesterstuks te maken?
’t Was enen kiel ! Dat slaat den werkman goed.
Welk was hun kleed om meesterstuks te maken?
’t Was enen kiel ! Dat slaat den werkman goed.
(1) Hij werd uitgeloot om zijn dienstplicht als soldaat te vervullen
| Partituur * De blauwe kiel * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: tekst uit "Kluchtige en politieke liederen van Karel Waeri" (door ons bijgewerkte) muziek in "De Vlaamsche Zanger - deel II" (MUZ0122) die het afschreven uit het "Liederboek van Groot Nederland" (Coers, 1897) (MUZ1050) gratis te downloaden bij Google Books Waeri vermeldt "T'en Souviens Tu" als melodie, dit is "Dis-moi soldat t'en souviens tu" (J.D. Doche 1766-1825) cfr. Wreed & Plezant nr 334 "De blauwe kiel" en nr 478 "soldaat van de vrede"
Het huwelijk op haar sterfbed
We bespraken 8 jaar geleden het lied van “Het huwelijk van Martha op haar sterfbed” en enkele varianten ervan. Huidig lied is nog een andere versie, ontsproten uit het brein van Alberic Cattebeke. Hij plakte er eens te meer de moeilijke maar passend aandoenlijke melodie op van “Valse d’amour”, een werkstuk van de gebroeders Langlois. Bij elke strofe komen we wat meer te weten over het waarom van dit in extremis afgesloten huwelijk.
Het huwelijk op haar sterfbed
1040 [A] Alberic Cattebeke. [C] L. & Th. Langlois
Op het sterfbed lag een jonge vrouw,
haar minnaar die weende van verdriet en rouw,
en zij sprak er met gebroken stem,
hare laatste bede die vroeg zij aan hem.
‘k Voel dat ik ga henen,
wilt niet om mij wenen.
Hoort de laatste bede,
o, Rudolf, trouw met mij,
die ik mijn liefde gaf.
‘k Kan niet meer genezen,
geeft ons kind een naam,
dan zal het geen bastaard wezen,
gij zijt er de vader van.
Geef uw woord van eer, verlaat mij niet,
gij zijt toch de vader van mijn kindje! Ziet,
met betraande ogen stond hij daar,
hij zag zijn geliefde, z’was in sterfgevaar.
Lena lief, zo sprak hij, ‘k blijf u trouw,
niet een ander meisje zal worden mijn vrouw.
Zijne stem die klonk zo zacht en schoon,
wat trof het eenieder in de sterverswoon.
’t Huwelijk geschiedde nu weldra,
z’had een echtgenoot nog voor ze stierf, Lena.
Vaarwel, sprak zij, man die ‘k heb bemind,
wees een goeden vader voor ons enig kind.
| Partituur * Het huwelijk op haar sterfbed * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: liedblad nr 30 van Alberic Cattebeke - lied nr 8 cfr "Het huwelijk van Martha op haar sterfbed" (WP nr 595) Liedblad uit de verzameling Eliane Van Geyt (MUZ0821)

