0

Mijnramp in België (1927)

Geplaatst door Johan Morris op 6 juli 2023 in liedbladen, liedboeken, liederen, Over Moord & Rampen | ∞

Frans Rombouts uit Roosendaal nam in een van zijn vele “Liederengazetten” zijn relaas op van de mijnramp in Estinnes-au-Val, provincie Henegouwen. Deze mijn behoorde tot de SA des Charbonnages du Levant de Mons (2536 ha). Op 15 april 1927 lieten 32 mijnwerkers het leven na een ontploffing in de ondergrond.
Er werkten 900 mensen, de recordproductie was 140000 ton in 1930. De mijn was echter niet rendabel en sloot in 1935.

Dit was zeker niet de enige of de ergste mijnramp in onze contreien…

De geciteerde melodie vonden we terug in het “Groot Geïllustreerd Keukenmeiden Zangboek” van Jaap van de Merwe, maar de componist ervan wordt niet vermeld. Alleen dat het lied te vinden was op een “straatzangerspamflet”.

Dat bleek aanwezig in de verzameling “Wouters-Moormann” en in hun bloemlezing van  “Het Straatlied” (1933) drukken ze ook de nogal gekunstelde melodie af in cijfercode.

Mijnramp in België (1927)

984 [A] Frans Rombouts [C] onbekend

Een Mijnramp doet zich weer horen,
vreselijker dan voorheen.
’t Lot der werkers is hier beschoren,
hunne vrouwen in geween.
Menig huis in rouw gedompeld,
weef en wees is weer gemaakt.
O, afgrijselijke kreten!
Daar beneden weer geslaakt.

O, afgrijselijke kreten!
Daar beneden weer geslaakt.

Te EstinnerauVal’s mijnen
in de Mijn “Levant de mons”
zou een nachtploeg in verdwijnen,
die den dagploeg daar aflost.
Onder ’t dalen en op diepte
ruim driehonderd meters neer,
ontplofte toen een zwaar Mijngas,
menig werker was niet meer.

Ontplofte toen een zwaar Mijngas,
menig werker was niet meer.

Het gedreun van de ontploffing
werd ver door het land gehoord.
Rook en brandlucht deed zijn werrek,
die hun levens heeft gemoord.
Ziet toch eens die arme lijken:
door den druk uiteengescheurd.
Mijninstorting deed dat blijken:
door verplet’ren was’t gebeurd.

Mijninstorting deed dat blijken:
door verplet’ren was’t gebeurd.

Huilend, gillend, staan hun vrouwen
met hun kind’ren aan de Mijn,
in de hoop hun man of vader
nog in leven mogen zijn.
Maar o, hemel, wie beschrijft het
als een vrouw haar man herkent?
Die in stukken komt naar boven,
reeds in doodskist is gezet.

Die in stukken komt naar boven,
reeds in doodskist is gezet.

PDFlogo Partituur * Mijnramp in België (1927) *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze: Amsterdam bij nacht
liederengazet Frans Rombouts (MUZ0904 pag. 113)
melodie in "Keukenmeidenzangboek" (Jaap Van de Merwe) (MUZ0005 pag. 18), bijgewerkt.
ook in "Het Straatlied" van Wouters-Moormann met melodie in cijfercode (MUZ0102 pag. 151)

Tags:

0

Hallo! Hallo! Alles per radio

Geplaatst door Johan Morris op 29 juni 2023 in Andere liederen, liedbladen, liedboeken, liederen, Spot & Ironie | ∞

Tamboer was iets te voorbarig toen hij de de explosie van radiotoestellen in de huiskamers aanzag als de komst van wat wij nu “sociale media” noemen. Het was niet niks natuurlijk, die belangrijke stap naar snellere en betere verspreiding van nieuwsberichten, maar wat het Internet uiteindelijk zou mogelijk maken, daar had hij tijdens het Interbellum nog geen idee van.
Volgens zijn liedjestekst was het fenomeen “radio” nieuw, dat zou betekenen dat het lied tijdens of kort na WOI werd geschreven want de eerste proefuitzending van de “Belgische” radio was op 28 maart 1914, vanuit het Koninklijk Paleis in Laken. Maar … de echte doorbraak begon pas na 1931, toen het N.I.R. (Nationaal Instituut voor Radio-omroep) werd opgericht. Voordien kon er eigenlijk alleen naar buitenlandse omroepen geluisterd worden.

Het is dus waarschijnlijker dat Tamboer dit zong circa 1935, toen het Flagey-gebouw in gebruik werd genomen, temeer omdat de geleende melodie pas in 1927 werd bedacht. 1935 is ook pal midden de succesjaren van Lionel “Tamboer” Bouwens.

Hallo! Hallo! Alles per radio

983 [A] Tamboer (Lionel Bauwens) [C] Jean Vandervinne (1927)

’t Nieuws gaat tegenwoordig heel de wereld rond,
alles kunt gij weten op denzelfden stond
door het nieuw allo ! Dat is comme-il-faut
die men noemt de radio.
Dat is de komere van het goed en kwaad:
hij vertelt al wat hij hoort en ziet op straat,
’t zij van vrouw of man, ieder trekt zijn plan,
hij zegt alles wat hij kan.

Allo ! Allo ! ’t Gaat al per radio.
Plezier verdriet,
alles weet gij sebiet.
Uw goed of kwaad
vertelt hij al op straat.
Het spel mi fa mi do
Alles gaat per radio;
Het spel mi fa mi do
Alles gaat per radio

Liegen of bedriegen kan niet meer bestaan,
geen getrouwde mannen naar een ander gaan
want dat is een spel, met dat nieuw toestel
weet uw vrouwken alles wel.
Dieven en bandieten zonder onderzoek
brengt hij voor den rechter uit den kleinsten hoek.
Meisjes in ’t fatsoen, die te veel misdoen
vangt hij in zijn paviljoen.

Boerkens van den buiten, gij hebt ook gedaan
met uw boter en uw eiers op te slaan;
Brussel en Parijs geeft nen vasten prijs,
niemand wordt er nog uit wijs.
Maar vooral een vrouwe die te veel vertelt
of ne winkelier die u niet goed bestelt
Woekeraar, tiran, gij moet goed verstaan:
gij zult nu den bak ingaan!

PDFlogo Partituur * Hallo! Hallo! Alles per radio *
MP3logo
      1. partituur instrumentaal (met intro)-
MP3logo
      2. orchestratie Band-in-a-Box

 Bronnen:
zangwijze: Justine, Agathe, Marie
in "De onvergetelijke Tamboer" (Roger Hessel) (MUZ0352 pag. 383)
in "Olympiade Courant (1928)" (F. Rombouts, Roosendaal) (MUZ0904 pag 44)
op een liedblad van Casimir D'hondt die keurig tekstschrijver Sylvain Bulté vermeldt bij de andere liederen op zijn tekstblad maar bij dit lied enkel de zangwijze verklapt (MUZ0956 pag. 7)
Op liedblad nr. 36 van Honorine Van Hemelrijk en Aloïs Van de Velde, zonder bronvermelding (MUZ0956-liedbladen-diverse pag. 18)

In het liedjesschrift van Albert Van Opstal uit Meerbeek staat een liedtekst over hetzelfde thema. Het liedschrift is nergens gedateerd maar dit lied staat redelijk vooraan, na liederen die circa 1910 werden gezongen. We hebben deze tekst nog nergens anders gevonden, laat staan een bijpassende melodie.

 

Tags:

0

De mode van papier

Geplaatst door Johan Morris op 22 juni 2023 in liedboeken, liederen, Spot & Ironie | ∞

De oudste (?) versie van dit lied vonden we in “Snoeck’s Liedjesboek”, een bloemlezing van liederen eerder gepubliceerd tussen 1830 en 1870.

De opgegeven zangwijze “Ik mag mijn lot wel beklagen omdat ik ben een boerin” zagen we nooit eerder, maar latere bewerkingen van het lied werden alvast gezongen op dezelfde melodie als “De spiegelkast” en/of “Toone de knecht”, zoals we die kennen uit het repertoire van Karel Waeri. Het refrein is er allicht pas in het begin van de 20e eeuw aan toegevoegd en vinden we ook terug in “Door het spleetje van ’t gordijn” (versie genoteerd door Willy Lustenhouwer) en in “Sapristie, dat doet deugd”

Wij baseerden ons grotendeels op de tekst zoals die in 1913 werd gepubliceerd in het “Liederenboek van het Alg. K. Vl. Studentenverbond” (Lannoo-Maes, Thielt). Bij wie of waar zij die tekstversie vandaan haalden wordt niet vermeld, en ook over de zangwijze zeggen ze niets. Bij de meeste andere liederen in dit bundel doen ze dat wel …

Ook een aantal andere liederenbundels namen de tekst van dit lied over, het lijstje vindt u onderaan.

De vlaamsgezinde zesde strofe kwam er in het studentenliedboek bij; in de “originele” versie van Snoeck circa 75 jaar eerder is daar geen sprake van. De tekst was in de 20e eeuw uiteraard al “public domain”, dus stond het de zangers vrij om er een eigen versie van te maken.

De mode van papier

982 [A] onbekend [C] trad. 19e eeuw

Vrienden, die hier neergezeten zijt, of in het ronde staat,
komt eens horen om te weten hoe ’t thans met de mode gaat.
Weg met lijnwaad, weg met laken, weg met zijde en cachmir!
Die van zijnen neus wil maken volgt de mode van papier!

Rikke tikke, tik tik, rik tik tak
Alles gaat nu rap en zwak !
Rikke tikke, tik tik, rik tak tik
’t Gaat al met den mecaniek !

Ziet ge dat jong heerschap pronken, lijk ’n pauwsteert in de zon,
uitgeborsteld en geblonken, lijk de zoon van een baron,
en veel and’re fijne heren, die men tegenkomt op zwier?
Wel, ze dragen niets dan kleren, die gemaakt zijn van papier.

Laatst, een boerke van den buiten kocht zich in de Gentse stad
een gillet met grote ruiten, een fijn hemd en een cravat.
Maar wat schroom’lijk ongelukken, op het bal in ’t vol plezier
scheurt den gansen boel in stukken, ’t waren vodden van papier.

En de rijkgeklede vrouwen die men langs de straten ziet,
mag men ook niet meer betrouwen, geef ze nooit ’n cent krediet.
Men zou zeggen aan hun kleren, z’hebben een miljoen of vier,
maar ge moet u niet generen, ’t is al rijkdom van papier.

Zijn er hier nog somtijds heren, die nog jong zijn? Opgelet,
want het vrouwvolk hunne kleren, zijn zo een gevaarlijk net,
’k Heb het ook al ondervonden, dus betrouwt die voor geen zier,
anders wordt ge nog verbonden, met een vrouwmens van papier.

Ja de Vlaming die zijn tale, en zijn eigen spraak miskent,
die zich slaaf maakt van de Wale, dat ’n is geen Vlaamse vent.
Die voor ’t heilig pand der vaad’ren, zich niet trots voelt en niet fier,
heeft geen Diets bloed in zijn aad’ren, ’t is een Vlaming van papier.

Konden wij dien tijd beleven van het schrikk’lijk krijgskanon
waar de aarde zal van beven ’t zal gemaakt zijn van karton.
Men ziet dan die dolle gekken, ’t zij piot of grenadier,
fluitend naar den oorlog trekken met geweren van papier.

Of ge nu met mij wilt gekken, of wilt lachen, ’k weet het niet,
maar ik zal ’t niet lang meer trekken, en ik sluit hier dus mijn lied.
Dus ik zal niet lang meer zingen, want ik ben in groot riskier,
dat mijn kelegat zou springen, want dat is maar van papier.

Partituur * De mode van papier *
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze: "De spiegelkast"
in "Geschiedenis van het Café-Chantant (Lustenhouwer, 1987, MUZ0165 pag. 103)
in "Liederenboek van het Alg. K.Vl. Studentenverbond (1913, MUZ0882 pag. 19)
in "liedblaadjes Brugse werklieden" (MUZ0656 pag. 77)
in "Honoré Lagae (1863-1935), Volkskunstenaar" (MUZ0607 pag. 52), 7 strofen, geen aanduiding van zangwijze. Hij wordt daar als "auteur" beschouwd.
in "Liedboek DE KADULLEN" (R. Van der Staey, 2015, MUZ0714 pag. 169) met afwijkende tekst
in "Snoeck's Liedjesboek" met tekst  (1830-1880, Gent, MUZ0530 pag. 111).
zangwijze "Eine kleine wunderschöne" in "Melodieën-Gids voor bruiloften en andere gezellige bijeenkomsten" (MUZ1055, L.H. Deelman, Groningen, 1893)

Tags:

Copyright © 1967-2026 Wreed en Plezant Alle rechten voorbehouden.