Aan den IJzer ligt het graf van mijn jongen
Roger Hessel vond dit lied op een blad “uitgegeven en gezongen door Achille Coppenolle” maar het zat ook in het repertoire van Tamboer.
Een vorm van samenwerking?
De melodie werd door Tamboer meermaals gebruikt, dus vermoed ik dat hij ook de auteur van de (sterke) tekst is. Al waren noch Tamboer (°1892) noch Coppenolle (°1885) “zeven jaar” in 1914 zoals in de eerste strofe staat en was Tamboer de oudste zoon van Fons x Marie Lowies Van den Driessche. Ook Coppenolle had geen oudere broer die in de oorlog sneuvelde. Het lied is dus zeker niet autobiografisch maar dat doet er eigenlijk ook niet toe.
Aan den IJzer ligt het graf van mijn jongen
953 [A] Lionel Bauwens [C] Baumgart
’k Was zeven jaar, en de wereld stond in brand.
Elk moest ten strijde voor het vaderland.
Mijn oudste broeder ging naar ’t slagveld heen,
ik bleef met mijne brave moeder gans alleen
En wellek lied heeft mijn moeder toen gezongen?
’k Herinner mij, wanneer zij zei:
“Aan den Yzer ligt het graf van mijnen jongen.
Moordenarij!” zong zij.
Vier volle jaren bleef hij daar aan ’t front
en aan hem dacht ik ook schier elken stond.
De grote slag die kwam met zijn geweld:
in d’eerste rangen sneuveld’ hij als dapp’re held
Een simpel kruisje staat op ’t open veld.
Ver van zijn huisje rust een oorlogsheld.
Terwijl zijn moeder stierf door het verdriet
vergeet ik nooit moeder haar laatste woorden niet!
| Partituur * Aan den IJzer ligt het graf van mijn jongen * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Vergeet mij niet liedblad Tamboer (MUZ0352 nr 515)
Stempelaar
Over de oorsprong van de gebruikte melodie hebben we het uitvoerig gehad bij het lied over de bottelarij in Leuven.
De tekst van “Stempelaar” werd geschreven door Jack Bess, een ijverige auteur van nederlandse schlagers, en het lied werd door bedelzangers (op)gepikt en van deur tot deur gezongen of verkocht.
Stempelaar
952 [A] Jack Bess [C] trad. 19e eeuw Rusland
Voor de balie van de rechtbank
werd een moordenaar geleid,
welke rekenschap moest geven
van ’t door hem gepleegde feit.
Tussen wakers kwam hij binnen;
uit zijn opgeheven hoofd
keken twee lichtblauwe ogen
maar het licht scheen uitgedoofd.
Na het openen der zitting
nam de voorzitter het woord,
motiveerde hij de aanklacht:
“Schuldig aan een gruwelmoord.”
Toen vroeg hij aan de beklaagde:
“Zijt gij schuldig. Denk goed na!”
Doch direct klonk fel en krachtig
’t antwoord: “Ik ben schuldig, ja.”
“ ’k Heb”, zo sprak toen de beklaagde,
“van mijn daad nog geen berouw
en ik zal het nimmer krijgen
daar’k mijn daad als “recht” beschouw.
’k Heb die kerel neergestoken,
’t was zijn welverdiende straf;
en zijn tong die mij bespotte
sneed ik met een scheermes af.”
“Want die tong”, zo ging hij verder,
“noemde mij een bedelaar,
schold mij uit voor luie dagdief,
want ik wqas een stempelaar.
Wat er nu met mij gebeure,
heren, het geeft niemendal.
Ik vind troost in ’t zeker weten
dat hij niet meer sarren zal.”
| Partituur * Stempelaar * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Stenka Rasin liedblad Moormann K054 (liedtekst), Wouters/Moormann, Meertens Instituut, Amsterdam. Muziek ook gekend als "Aan de oever van de Dijle" - cfr. Wreed & Plezant nr 439 Op andere liedbladen als "De bedelaar"
Wat is trouwen?
Louis Delemarre-Puts heeft ons lang doen zoeken: wat bedoelde hij in ’s hemelsnaam met de zangwijze “tsank-ta-ka-da” ? We moesten dus verder gaan op andere stukjes in zijn lied die misschien hetzelfde waren als in het origineel: Boemtara tsing-ta-ka-da, hela hola …
We gingen al snel in Duitse carnavals- en andere schlagers neuzen van voor WOII, circa 1930 waren Duitse liederen en speelfilms hier nog populair, later véél minder. En zo kwamen we uiteindelijk uit op “Das mädchen am Bodensee”: het metrum klopte en het refrein was overduidelijk verwant, oordeel zelf.
Willy Derby nam zijn platen op in Duitsland, het is dan ook niet verwonderlijk dat hij dit lied bewerkte als “Boemtara Tsing Takada” en waarschijnlijk haalde Louis Delemarre-Puts daar zijn inspiratie vandaan.
En ook Willy Derby’s concurrent Kees Pruis maakte eeen eigen versie van dit carnavals lied met “DIng Daderom Holadié”
Wat is trouwen?
951 [A] Louis Delemarre-Puts [C] P. Müller
Ik ben een jaar of twee getrouwd,
toch heeft het mij al veel berouwd.
Mijn vrouwken is een ware schat
en onze kleine lijkt naar haren kant.
En van je heela hola tching takada
boemtara tching takada holadijo.
En van je heela hola tching takada
boemtara tching takada holadijo.
Oh! Oh!
‘k Ben dus papa en zij mama
en onze kleine die doet kaka.
Zij gaat naar bal en cinema
dus ben ik hier op overschot weldra
Ik kuis en schuur hier heel het kot.
De mensen zeggen: die’s stapelzot.
De kleine jankt en maakt mij nat,
weet gij ’n remedie, zeg het me dan.
Mijn wereld die gaat gans verkeerd,
met trouwen is ‘m dat gesmeerd.
Trouwt dus toch nooit met zo’n Sofie
want het berouw dat komt een tijd nadien.
| Partituur * Wat is trouwen? * | |
2. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Das Mädchen am Bodensee" (1930) Volkslied uit 18e eeuw volgens https://www.volksliederarchiv.de/es-war-ein-maedel-weiss-wie-schnee/ Liedblad Louis Delemarre-Puts uit Exaerde MUZ0929 pag 6 - verzameling Leo Lingier opname Willy Derby met dank aan Wim van der Baan en http://www.wimsallerlei.nl


