De verdwenen boswachter van Beernem
Meerdere marktzangers, Tamboer op kop, beten zich vast in de mysterieuze, controversiële en nog steeds onopgeloste “moorden van Beernem”, we hebben al eerder liederen over deze gebeurtenissen besproken.
Van dit 4e lied kennen we de auteur niet, het is zeker niet de stijl van Tamboer en ook de gebruikte melodie “Séduction” komt niet voor in zijn gekende repertoire. Wel meermaals bij Leon Vanderplancke (“vader”), bijvoorbeeld in “De tragische verdrinking aan de zeekust te Heyst” en in “De engelkensmakerij of de vruchtafdrijving te Kortrijk”
Die melodie wordt door de onbekende marktzanger nogal losjes geïnterpreteerd zodat we de tekst een beetje hebben moeten bijwerken om beter te passen op de originele zangwijze. Vanderplancke lijkt telkens gelijkaardige varianten op de melodie te hebben toegepast, dus het anonieme liedblad zou van hem kunnen zijn, temeer daar het in Oostende werd gevonden en hij in de (ruime) kuststreek actief was.
“Séduction” dateert van 1929 en werd door Louis Lynel “le baryton populaire” op plaat gezet.
De verdwenen boswachter van Beernem
935 [A] onbekend [C] Mario Cazes (1929)
Wijl het arme volk van ’t beruchte Beernem nog treurt
voor de moord op hun Hector gebeurd,
is er nu alweer een roerend droevig beeld
hier in ’t bloedig oord zich afgespeeld.
Iedereen die heugt er nog de gardechasse
die spoorloos verdwenen was.
Schier overal werden klachten luid gesmoord
als zoude Dierickx er zijn vermoord.
Elken avond deed den man zijne plicht
En had zich naar het bos toegericht.
Hij stapt van het voetpad waar hij schouwt
smokkelaars in het dicht kreupelhout.
De schurken toch zo wreed, en laf als vuil,
ze hielden zich in de struiken daar schuil.
En de gardechasse werd neergesmakt
die zijn lijf vol wonden heeft gehakt.
Daar lag d’arme man levenloos neer en uitgestrekt
waar er stromend bloed van ’t lichaam lekt.
Doch weer kwam hij, en sloeg den blik in ’t rond.
Ach! zo menig klacht ontsnapt zijn mond.
Hij smeekte zijn beuls: gedenk, mijn arme vrouw
zal gedompeld zijn in rouw.
Neen, alle meelij was uit hun hart gedoofd,
hij werd met een stok het hoofd doorkloofd.
Toen hij nog kreunde in zijnen nood
sloegen ze hem in de snik van den dood.
En vol van ’t geronnen bloed nog stijf
rukken zij de kleren van het lijf.
Zij sleepten het naakte lijk met geweld,
delven hem een graf in het open veld.
Van over zee staven zij ’t bericht
dat hij bij een Duits begraven ligt.
Wie beproeft het leed aldaar te stelpen van zijn vrouw
die jaren gedompeld is in rouw?
Ieder dag jaagt d’angel van verdriet en smart
dwars door haar bloedend gefolterd hart.
Waar de vrouwe gaat, het scheen haar alles bloed
daar voor ’t oog der moeder zoet.
De verslagen vrouw bedacht vol achterdocht
Dat schurken zijn dood hebben gewrocht.
Zuchtend neemt zij het portret van den wand,
en kust zijn beeld met een bevende hand;
roept: schurken, waarom die daad vervuld
waar gans Beernem met rouw is omhuld?
Het spreekwoord zegt: al is de misdaad snel,
de waarheid achterhaalt ze toch wel.
Ja, gij monsters laf, wacht een zwaar straf
die u aan zulk een gruwel overgaf.
| Partituur * De verdwenen boswachter van Beernem * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Séduction" - valse Boston Op een vliegend blad zonder vermelding van dichter of uitgever in "Muzikaal erfgoed Oostende" - deel 4 (onuitgegeven)
Ene vrouw door haar man vermoord te Kortrijk op afschuwelijke wijze
We hebben in de (zeer onvolledige) krantenarchieven die momenteel online staan niets teruggevonden over deze moord. Het lied stond in een liedjesschrift van circa 1926 en de melodie werd al in 1919 geschreven, het moet dus tijdens het interbellum (1919-1939) gebeurd zijn. Er staan in de tekst echter geen concrete verwijzingen naar een datum, naar personen, enkel “Kortrijk” in de titel en dat is niet genoeg om de “ware toedracht” terug te vinden.
Ene vrouw door haar man vermoord te Kortrijk
934 [A] onbekend [C] Eugène Gavel (+1954)
Ach hoe wreed is het niet op dees aard!
Is het leven niet van gene waard’?
’t Geen men heden hier wederom hoort:
ene misdaad op vreedzame wegen.
Enen man die verdacht zijne vrouw,
door jaloersheid in ’t hart, van ontrouw.
Onherstelbaar is nu zijn kwaad,
zijne laffe daad.
“Bespaar mij, lieven man”
sprak de vrouw, “ik heb u niet misdaan.
Bedenkt toch eens de smart
van ons kind en bespaar mij het leven.”
De moordenaar sprak stuur:
“Geen genade, uw laatste uur
is hier op de wereld geslagen.”
En stervend zonk zij neer.
Sedert lang leefden zij in geschil
maar het was toch de man zijne wil,
alhoewel zijne vrouw hem het kwaad,
meer dan eens had zij alles vergeven.
Zek’ren avond nu waren zij saam
en waarom kwam er twist te ontstaan?
Met een wapen trof hij zijn vrouw
en zij zuchtte gauw:
“Bespaar mij, lieven man”
sprak de vrouw, “ik heb u niet misdaan.
Bedenkt toch eens de smart
van ons kind en bespaar mij het leven.”
De moordenaar sprak stuur:
“Geen genade, uw laatste uur
is hier op de wereld geslagen.”
En stervend zonk zij neer.
’s And’rendaags, toen men vond zijne vrouw,
was eenieder in druk en in rouw.
’t Was afgrijselijk om haar te zien:
Gans verminkt en niet meer te herkennen.
Ondervraagd over zijne misdaad
voeld’ hij nog geen berouw in zijn kwaad.
Overdenkt eens de smart van ’t kind
dat zijn moeder mint.
Gerecht, vergeet niet de straf
van de moordenaar die er zo laf.
Laat hem in ’t duister gevang
en verdrijft uit uw hart de genade.
Spiegelt u groot en klein
die op aard in het leven nog zijn:
bedrijf nooit zo geen laffe daad
want gij ziet hoe dat gaat.
| Partituur * Ene vrouw door haar man vermoord te Kortrijk * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Reviens vers le bonheur" (1919) Uit het tweede liedjesschrift van Eliza Matthys uit Sas-Slijkens, 1926 in "Muzikaal erfgoed Oostende - deel 4 lied nr 1034" (onuitgegeven)
Irene, de bedrogene
In “Zo de Ouden Zongen” publiceerde Walther Van Riet het verhaal van Irene, een schone van nauwelijks 18 jaar. Hij noteerde de zangwijze zoals ze hem werd voorgezongen maar herkende ze niet.
Dat blijkt het bij marktzangers populaire “Riquita” te zijn, een compositie van J.L.Benech, die meer dan 70 jaar geleden al overleed en wiens omvangrijke oeuvre van populaire deuntjes bijgevolg rechtenvrij is ondertussen.
De jonge en mooie Irene wordt begeerd door een rechter, een man dus met geld en macht. Zij biedt weerstand maar geeft uiteindelijk toch toe. De geile rechter laat haar echter in de steek als er een kind van komt. Sterker nog: het gerecht – hijzelf met andere woorden – veroordeelt haar, de bedrogene, als blijkt dat ze niet voor het kind kan zorgen.
Irene, de bedrogene
933 [A] onbekend [C] J.L. Benech (P.D.)
Irene was een schone, nauw’lijks achttien jaar
Blauwe ogen niet gelogen met blond haar
Ze diende op een kasteel
met zijn pracht en nog veel meer.
Daar woond’ enen rechter van het tribunaal
Op een dag sprak hij Irene lief’lijk aan
Hij die bood haar geld en goed
Als gij aan mijn wens voldoet.
“Neen mijnheer” sprak het meisje zo teer.
“Voor geen geld verkoop ik mijne eer.
lk werk liever voor ’t dagelijks bestaan.
Door die vraag brengt gij mij in ’t getraan.
Neen mijnheer, ik aanvaard dat geld niet
want later brengt gij mij in ’t verdriet.”
Maar den rechter sprak: “Ik heb u lief, mijn klein.
Alles wat op aarde is zal voor u zijn:
schone kleren, geld en pracht,
en juwelen met de macht.”
Door zijn schoon beloften nam ze eind’lijk aan
Hare eer die werd gekrenkt‚ ’t geluk gedaan.
Wat er kort nadien gebeurd’
Heeft Irene te laat betreurd.
Op een avond, ’t was winter en koud,
ziet men haar, zij die is gans benauwd.
Een klein wichtje drukt zij aan haar hart
en zij legt het met droevige smart
in ’t portaal van den rechter voortaan,
legt het neer en ze is heengegaan.
’s Anderendaags was den rechter gans verschrikt:
in het portaal van zijn huis daar lag een wicht!
Hij die dacht in stilt’ alleen:
“Ja dat kind is van Irene”
Zij die werd gebracht dan op het tribunaal
en den rechter in de zaal die sprak haar aan:
“Slechte vrouw, ’k straf u tot dwang:
Vijftien jaren in ’t gevang.”
Gans verschrikt snikte zij dan: “Mijnheer,
Kende gij nu Irene niet meer?
Ja, die schone van vroegere tijd;
door uw goud hebt gij mij gans verleid.
Gij die straft mij voor vijftien jaar lang:
door uw schuld ga ik nu in ’t gevang!
| Partituur * Irene, de bedrogene * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Riquita in" Zo d'Ouden Zongen (Walther Van Riet) (MUZ0132 pag. 412-414)
