Zijn laatste brief
Het laatste lied op het vliegend blad van Arthur Kesteloot gaat nog maar eens over een krijgsgevangene, we nemen aan eveneens in Buchenwald, zoals in de andere liederen op het tekstblad. De kans is groot dat hij, of zijn tekstschrijver Roger Van Elslander, persoonlijk getroffen was door de feitelijke ontvoering van een familielid naar het concentratiekamp.
In dit laatste lied heeft de gevangene alle hoop op redding opgegeven. Hij kan alleen nog hopen dat zijn beulen hun straf niet kunnen ontlopen.
In het lied is sprake van “Mofrika”, dat is een scheldnaam voor het gedeelte van Duitsland, net over de grens met Nederland, waar de “muffen” woonden. Tijdens de oorlog werd de scheldnaam al snel toegekend aan het hele Duitse Rijk en werden alle Duitsers dan ook “moffen” genoemd … als ze het niet merkten, natuurlijk.
De zangwijze is gebaseerd op “Mexicali Rose” (1925)
Zijn laatste brief
843 [A] Roger Van Elslander [C] Jack B. Tenny (1898-1970)
‘k Heb eertijds het recht verdedigd
’t was mijn plicht
Maar ik werd bespot, ik werd beledigd,
vals beticht.
Op een middag, kleine Sammy,
is ’t gebeurd,
werd ik van jou en je mammie
losgescheurd.
‘k Werd naar Mofrika verbannen,
opgeschreven als een gijzelaar.
Door een troep Duitse tyrannen,
dienaars der nieuw orde al te gaar.
Blinde haat en wilde driften
en een lokkend judasloon.
Alle vredelievende geschriften
werden in de kiem gesmoord.
Eénmaal kan ik je nog schrijven
deze brief.
Eenzaam moet je achterblijven,
vrouwtje lief.
Wil hem als een schat bewaren
op je hart.
Veel zal hij je openbaren
van mijn smart.
Leer den oorlog steeds vervloeken,
die ons zoveel lijden heeft gebracht.
Eens zal men de gruwel boeken
door die wrede beulen uitgedacht.
Blinde haat en wilde driften
koelen zij in marteling en dood.
Maar eens worden onze geschriften
niet meer in de kiem gesmoord.
‘k Zit hier stilaan weg te kwijnen
in mijn cel.
Sterven zal ik van de pijnen
in die hel.
Afgemarteld moet ik slaven
op slecht brood
en mijn eigen grafkuil graven
voor mijn dood.
Eens worden de bordjes verhangen,
ieder nazigroep krijgt dan zijn beurt.
De verraders zal men vangen,
z’hebben aan den Krieg hun broek gescheurd.
Dan komt boontje om zijn loontje,
hunne schone jaren zijn voorbij,
zingen dan een lager toontje:
weg hun wereldheerschappij.
| Partituur * Zijn laatste brief * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Mexicali Rose" (circa 1925) Liedblad van Arthur Kesteloot, Kortrijk ons toegestuurd door Herman Lemarcq
De algemene crisistijd
zangwijze: “De pater is uit het water” / “Mijn kleine piot”
Een anonieme tekstschrijver uit Tervuren gebruikte deze aloude melodie om enkele bedenkingen over de voorbije Wereldoorlog te bezingen. Waarschijnlijk was dat WOI want er wordt gewag gemaakt van werkloosheidvergoedingen voor gesyndiceerden: het algemeen recht op zo’n vergoeding kwam er pas in 1944. Bovendien verwijst de auteur voortdurend naar een grote economische crisis en dat zou logischerwijze die van 1930 kunnen zijn.


De goedbedoelde oproep op het einde van het lied om geen ruzie te maken werd helaas een tiental jaren later niet meer gevolgd.
De algemene crisistijd
922 [A] anoniem liedblad. [C] onbekend (19e eeuw of vroeger)
Ons land dat leeft in miserie en druk,
wat een droeve tijd, wat een ongeluk.
Voor rijken en armen wat groot verdriet,
ons klein Belgenland gaat daar door te niet.
Hoevele moeders zullen er niet zijn
die alle dagen zuchten van hartpijn,
die door miserie of door hongersnood
aan niets anders denken dan aan hunne dood.
’t Zal blijven in onze gedachten,
ja, dezen droeven tijd.
Er blijft ons niet anders dan wachten
om terug te zijn verblijd.
Maar het zal zo niet blijven duren
en heeft men het al eens doordacht
dat wij het nu moeten bezuren
hetgeen dat den oorlog ons bracht?
Men heeft dat nu reeds zekers al bemerkt
dat er nu zovelen zijn zonder werk.
Voor degene die is gesyndikeert
is het nog zo erg niet want hij chomeert
Maar voor ieder was het beste van al
dat er werk genoeg was voor alleman.
Dan bleef iedereen met ieder bevriend
want men weet niet wat er nog zal geschiën?
Waar is nu henen onzen goeien tijd,
toen waren wij allen even verblijd.
Op ’t werk, op straat en in het huisgezin,
was alles goed en we leefden in min.
Maar nu is er niets dan ruzie en nijd,
’t Is dat de mensen hun geduld zijn kwijt.
Was de krisistijd toch maar rap gedaan,
dat we terug naar het werk konden gaan.
Nu vrienden voor het sluiten van mijn lied,
’t is nutteloos dat men make verdriet.
Want niemand weet het duurt misschien nog lang,
als dat ieder zal staan onder bedwang.
Met ruzie maken of plegen geweld,
daarmee verdienen wij immers geen geld.
Daarom vrienden gebruikt nu uw verstand,
’t zal wel eens beteren in ons Belgeland.
| Partituur * De algemene crisistijd * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: anoniem en ongedateerd liedblad van V.T.B. Tervuren (MUZ0897 pag. 23) zangwijze: "De pater is uit het water" / "Mijn kleine piot"
Ach! Die moderne vrouwen
Het tweede en laatste “kluchtlied” op het liedblad van Arthur Kesteloot gaat (ook) over “de vrouwen” in oorlogstijd. Zo te zien gaat het specifiek over zijn eigen vrouw, die blijkbaar iets te enthousiast zorg draagt voor een Tommy die bij hen mag logeren. Maar de zanger ziet veel door de vingers in ruil voor sigaretten en chocolade… Voorlopig: zodra dienen Tommy naar huis zal gaan krijgt mevrouw de rekening gepresenteerd.
De melodie werd geleend van “Dan is ’t Kermis”, ook gekend als “Hop met de beentjes”, en vervaardigd door Wim Kreuer en Arnold Frank in 1942, twee jaar voor Kreuer – alias van Wim Lenaers, 26 jaar oud – omkwam bij de inslag van een V2 in Cinema Rex te Antwerpen.
Ach! Die moderne vrouwen
842 [A] Roger Van Elslander [C] Wim Kreuer
Vrouwen houden veel van zagen,
waarom dat vraag ik mij af.
Ik die werk met ganse dagen,
ik moet ‘s avonds voor mijn straf
met het kleintje blijven spelen.
‘s Zondags zegt ze tegen mij:
zit u daar niet te vervelen,
neem het kleintje aan uw zij.
De vrouwen zijn zo moderne.
Ze dromen van nen Tommy
in één of ander taverne,
ziet uit uw ogen, sapristie.
‘k Mocht overlaatst met haar meegaan,
‘k was als een kind zo tevree,
maar ’t is de mode nu voortaan:
onze logé die ging ook mee.
Wil zij mij een oorke zetten,
‘k zal ’t maar door de vingers zien.
‘k Rook zo graag hun sigaretten,
ied’ren dag een stuk of tien.
‘k Eet zo gaarne chocolade,
‘k zal ze dus maar laten doen.
‘k Doe mijn eigen ook geen schade:
Tommies hebben toch veel poen.
Maar wanneer dat zal gedaan zijn
en den Tommy weg zal gaan,
‘k zal dan met mijn vrouw alleen zijn,
’t zal haar dan niet goed vergaan.
Dat zal mij een vreugde wezen,
‘k drink en zing de gansen dag.
‘k Zal met ’t kleintje niet meer spelen:
zij betaalt dan het gelag.
| Partituur * Ach! Die moderne vrouwen * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: Liedblad van Arthur Kesteloot, Kortrijk ons toegestuurd door Herman Lemarcq "Dan is 't Kermis" 1942 Arnold Frank - Wim Kreuer