De laatste dagen van een politiek gevangene in Buchenwald
Het derde lied op het marktzangersblad van Arthur Kesteloot uit Kortrijk gaat eveneens over het concentratiekamp van Buchenwald nabij Weimar. Dat was in gebruik van 1937 tot 1945. Er werden in die periode 238.979 mensen opgesloten, waaronder vele kinderen, in principe om zich dood te werken. Het waren vooral kunstenaars, “dissidenten”, werkweigeraars, zigeuners, joden, homosexuelen… 56.545 gevangenen, waaronder circa 11.000 joden, kwamen er op 1 of andere manier om het leven, volgens een synthese in Wikipedia.

In het lied is 1 politieke gevangene aan het woord wiens lotgevallen, zo lijkt het toch, door de tekstschrijver uit goede bron bekend waren. Misschien werd het lied wel geschreven voor een herdenkingsplechtigheid voor een bij het aanwezige publiek gekende maar niet met naam genoemde vermoorde gevangene.
De gekozen melodie “Bonsoir, chérie, en denk vannacht aan mij” van Arnold Frank en Joop De Leur (1940) was populair bij marktzangers zoals Jaak Van Gestel (De klacht van en moeder) en Tamboer (Onschuldige verdachte)
De laatste dagen van een politiek gevangene in Buchenwald
840 [A] Roger Van Elslander [C] Joop De Leur (“Bonsoir, chérie, 1940”)
Reeds heel lang zat hij gevangen,
gans ontmoedigd en verbleekt
en met tranen op zijn wangen
smeekt hij naar een Priester weer.
En bij Michel aangekomen
sprak hij: omhels hier het kruis.
Geen gena kunt gij bekomen,
gij kunt toch niet meer naar huis.
Vaarwel, vrouw lief,
ik ben hier opgesloten.
Mijn laatste brief:
‘k word door de kop geschoten.
Vaarwel; mijn lieve klein,
nooit zal ik bij je zijn.
Groet allen van mij,
straks zal ik niet meer zijn.
Hier tussen vier naakte muren
sterf ‘k in machteloos verdriet
en ‘k breng hier mijn laatste uren
in gebed dat overschiet.
Ongehoord, hier mijn ellende,
maar ik hou het hart vol moed
want straks komt een spoedig einde,
’t leven was mij toch te zoet.
Wat ik hier al heb geleden,
bovenmenselijke pijn.
Wreder kan het toch niet wezen,
onschuldig gemarteld te zijn.
Vreselijk is ’t zo te sterven.
Zo zoekt het Duitse geweld
naar onschuldig bloed vergieten,
dat mag nooit vergeten zijn.
3. In Buchenwald
zit ik nu opgesloten.
In Buchenwald,
word ‘k voor de kop geschoten
Vaarwel; mijn lieve klein,
nooit zal ik bij je zijn.
Groet allen van mij,
straks zal ik niet meer zijn.
| Partituur * Laatste dagen in Buchenwald * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Bonsoir, chérie, en denk vannacht aan mij" Liedblad van Arthur Kesteloot, Kortrijk ons toegestuurd door Herman Lemarcq
De gevangene sterveling

Op een liedblad van de gebroeders Vanderplancke staat dit verhaal over “De gevangen sterveling”.

Zij vermelden het niet maar dat werd geschreven door hun collega-marktzanger Tamboer, alias van Lionel Bauwens. En dankzij diens liedblad weten we welke melodie erbij hoort.
Tamboer maakte van het lied een echt verhaaltje, waarbij in elke strofe een tipje van de sluier wordt opgelicht zodat we pas op het einde helemaal snappen waarover het gaat. De “gevangene sterveling” werd ziek in de gevangenis en wordt stervend overgebracht naar een hospitaal. Daar mag hij in zijn laatste levensuren bezoek ontvangen van zijn kind en hij legt uit waarom hij de moeder van dat kind in een opwelling doodde.
Tamboer koos voor de eentonige melodie van “Waldeslust”.
De gevangene sterveling
919 [A] Lionel Bauwens [C] trad.
Meer dan twintig jaar
zat hij in ’t gevang
opgesloten levenslang.
Toen hij zekeren dag
leed aan ene kwaal
en hij moest naar ’t hospitaal
Vergeef mij al het kwaad,
ik deed een gruwelijke daad
maar ’t was voor u mijn allerliefste kind.
Vervloekt uw vader niet
want moeder bracht ons in ’t verdriet
en ’t is daardoor dat zij haar leven liet
Voor zijn stervensuur
vroeg hij toch zo schoon
een bezoek van zijnen zoon.
’t Werd hem toegestaan.
Wenend sprak hij stil:
“Ach voldoet mijne laatste wil.”
Toen gij was nog klein
bleef zij ons niet trouw
en zij werd een slechte vrouw.
In een ogenblik
schoot ik dan op haar,
zo werd ik een moordenaar
En nu voel ik mij
voor de dood bereid,
‘k heb hier nog nen korten tijd.
Stiller klopt zijn hart,
zwakker dat het ging
zuchtte nog de sterveling
| Partituur * De gevangene sterveling * | |
1. instrumentaal (met intro)
|
Bronnen: zangwijze: "Waldenlust" liedblad "Gebroeders Vanderplancke" (MUZ0929 pag. 3) toegestuurd door Jan Van Duyse repertoire Tamboer (MUZ0352 nr 740 pag. 963 met vermelding van melodie)
Soldatenliefde
De titel van dit lied is niet uniek, er staan al drie liederen op deze website met “soldatenliefde” in de titeL
Deze eerder kluchtige versie van Arthur Kesteloot en Roger Van Elslander wordt gezongen op de melodie van “Amor! Amor! Amor” (Gabriël Ruiz – 1941)
Het gaat (eens te meer) over de hang van jonge Vlaamse vrouwen naar het liefkozende gezelschap van Canadezen of Engelse “Tommies”, ook al zijn die vele jaren ouder. Het lijkt wel een vroege vorm van Beatlemania …

Soldatenliefde
839 [A] Roger Van Elslander [C] Gabriël Ruiz
Ze liegen ” ‘k Hou van jou”
en ze verkeren met iedere vrouw,
soldatenliefde…
Weg is hun goede eer,
en ze verkeren, wonder zoet,
zonder generen.
Veel meisjes ziet men heden lopen langs de straat
trots g’lijk een pauw, samen met enen soldaat.
’t zij een Canadees ofwel een Tommy aan hun zij,
en er ook een dictionairke bij.
Ze liegen ” ‘k Hou van jou”
en ze verkeren met iedere vrouw,
soldatenliefde…
Weg is hun goede eer,
en ze verkeren, wonder zoet,
zonder generen.
Zij ’n jonge vrouw, hij een oud’ engels soldaat.
‘k Zag niet lang geleên zo ’n koppel langs de straat
en ze spraken samen in het Engels of Latijn,
daar kon ik absoluut niet wijs uit zijn.
Wat is de liefde raar,
ze ziet nog op geen dertig jaar,
soldatenliefde…
Ze lopen zo gezwind,
ik wil ook wel een Tommy zijn
voor enk’le uurtjes!
| Partituur * Soldatenliefde * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Amor, amor, amor" Liedblad van Arthur Kesteloot, Kortrijk ons toegestuurd door Herman Lemarcq