De Tram

Op de zangwijze van “Sur l’air du tralala” maakte Karel Waeri een lied over de nieuwste technologie van zijn tijd (circa 1860): de tram.
Aanvankelijk traag en door paarden getrokken, dan een lawaaierige stoomtram die een beetje sneller was en zwarte rook verspreidde.
Volgens mijn grootouders had het exemplaar dat vanuit Tervuren-Vossem over Leefdaal richting Leuven sjokte (tot 1937) het zeer moeilijk om het heuvelachtig terrein te bedwingen. Ze konden hem van ver horen kreunen en meermaals moest hij in volle helling terug achteruit naar Vossem om het opnieuw te proberen met een snellere aanloop. Zij beweerden dat ze de stoomtram dan precies hoorden klagen met de ritmische woorden: “Stoempt’n bekke, ‘k kan ’t niet trekken”. Enkele stoere passagiers moesten dan de tram helpen naar boven duwen.
Daar zal wel een grond van waarheid in gezeten hebben maar ik was een kleuter en kleuters kan je vanalles wijsmaken, zeker als het door opa of oma verteld wordt.
Tijdens mijn kleutertijd passeerde er een klokvaste elektrische tram op lijn B van Brussel (Sint-Joost) naar Leuven en terug, (amper) 8 keer per dag in beide richtingen.
Tot hij op 19 mei 1961 – ik was toen al bijna een tiener – werd afgeschaft en vervangen door een lijnbus: die was goedkoper en flexibeler naar het schijnt. Een onherroepelijke historische vergissing als je ’t mij vraagt.
De stadstram in Leuven was overigens al vervangen door bussen vanaf 1952 en de tramlijn Vossem-Tervuren verdween in 1954.
Waeri heeft het uiteraard niet over die tramlijnen maar over de stadstram in Gent.
De Tram
784 [A] Karel Waeri [C] trad.
Sa vrienden, luistert, ‘k heb weer iets geweefd aaneen,
om in companie te zingen of in ’t algemeen,
te zingen hier of daar als wij zijn in plezier,
’t is van dat groen gerij al met zijn dof getier.
’t Is van den tram, la la la la,
’t Is van den tram, la la la la,
’t Is van den tram, la la la la la la.
Wie had er ooit gedacht of misschien ooit gedroomd
als dat er in ons dorp zou komen aangestoomd
een soort van hels gedruis dat met zijn dof lawijt
nu alle dagen naast de grote steenweg rijdt.
Den ene heeft er scha, d’ander profijten bij
de cafékes onderweg die zijn toch ook niet blij.
Wie vroeger nergens ging, ’t zij Peer of Jan of Klaas,
die pakt nu ook den tram en hij is weg, helaas.
Wat zult ge wel niet horen als ’t eens kermis is:
“Och Heer, och God, als ik dan maar den tram niet mis:
mijn liefste die komt mee, als ze me daar niet ziet,
loopt ze zeker verloren, ze vindt de weg hier niet.
Laatst zei nog een vrouw: ” ‘k Wou dat hij sprong in de lucht
die vuile zwarte tram al met zijn dof gezucht.
Mijn geiten breken los, mijn vent die trekt er uit,
zij hebben ’t geen van allen niet met dat gefluit.”
| Partituur * De Tram * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: * in "Liederen van de industriële revolutie" MUZ0070 pag 366 * in "Het Aalsters Volksleven" MUZ0370 lied nr 412, overgenomen uit "EIGEN AARD" (Karel Peeters, 1946, pag. 51) * De melodie zou teruggaan op een loflied ter ere van legerkapitein Catinat, in dienst van Louis XIV en vervaardigd in 1693, “Ah ! si j’avais connu monsieur de Catinat”, terug te vinden als nr. 22 in “La clé du caveau“ * "Buurtspoorwegen van de provincie Brabant" op Wikipedia * "Op 19 mei 1961 werd geschiedenis geschreven" (website OKRA Leefdaal)
Naar Amerika
Amerika gold (en geldt ?) als het magische oord waar alles kon, alles mocht en iedereen die hard werkt stinkend rijk kan worden.

Fel overdreven zouden we nu al moeten weten: alles kan en mag er helemaal niet, integendeel, bijna nergens vlieg je zo makkelijk de gevangenis in, tenzij je al rijk bent! En rijk worden kan ook daar alleen met veel meeval of door slinkse praktijken. Velen zijn arm en moeten meerdere jobs combineren om rond te komen.
Frans Jacobs wil ook naar Amerika, of zingt over iemand in de ik-persoon die dat wil. Om rijk te worden, maar ook om effe van zijn Rozalie weg te zijn want om niet vermelde redenen is hij het beu. Zij moet maar (alleen) voor de kinderen zorgen terwijl hij weg is, als alles goed gaat stuurt hij nog wel wat dollars op.
De naam van zijn vrouw is “toevallig” dezelfde als het hoofdpersonage in een Frans chanson waarvan Jacobs de melodie leende, bekend van Alibert en van Leo Raiter die de oorspronkelijke tekst schreef.
Enorme succès français des années 1930 créé dans le film “Cendrillon de Paris”
Naar Amerika
891 [A] Frans Jacobs [C] Vincent Scotto & Léon Raiter
Het begint mij te vervelen
met een vrouwken in mijn huis.
Ja, het kan mij niet meer schelen:
is het goed of is ’t niet pluis?
Ja, en ik trek er nu van door,
’t kan niet meer zijn,
’t kan niet meer zijn,
en ik heb juist een handje voor,
ik ga naar de vreemde hoor!
En als den boot
nu rap is, ach,
Vertrek ik er, Rozalia,
al naar Amerika
Rozalie, je suis partie,
ach maak daarom
toch geen verdriet.
Zoek u maar nen and’re man,
ik heb er fijn
mijn goeste van.
Want op mijn woord moogt gij
betrouwen trouwen trouwen.
Ik vaag mijn botten aan
de vrouwen, vrouwen, vrouwen.
Ik roep: vivan Amerika,
salut, dada, Rozalia.
Moogt gij later, lieve schone,
als ik hier niet meer zal zijn
nogal eens van mij gaan dromen
met genoegen, lieve klein.
En binst gij in uw daaglijks werk
patatten stopt en kousen schilt,
denkt dan aan mij of aan mij niet,
’t is al eender in ’t verschiet.
En leert ons kinders altijd ja:
wel uw papa die zit voilà
nu in Amerika.
Zodus vrouwken, engelinne,
ik geef U mijn laatsten groet
Wilt uw droefheid overwinnen
en schept er maar kloeke moed
En ziet gij mij soms nog eens weer,
mijn lieve teer, mijn lieve teer
dan zorg ik voor enen cadeau
al was het een martiko.
In ’t korte zend ik u weldra
al dollars op, Rozalia,
vanuit Amerika
| Partituur * Naar Amerika * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Rosalie est partie" (1930) liedblad nr. 84 Frans Jacobs verzameling Eliane Van Geyt (MUZ0821 pag. 73)
Waar zit Hitler?
liedblad Verhaest – Van Cauter – Fosco

Zangwijze: “Ik hou van de vrije natuur”, een lied van Willy Rex. Werd in 1941 op plaat gezet door “Willy Rockin’ en zijn amusementsorkest” met zang van “Jimmy Rodgers”, ondanks de engelse namen allemaal Vlamingen met zelfgekozen “internationale” artiestennamen. Willy Rockin’ was niemand minder dan Willy Achiel Van Wichelen en contrabas-speler & -zanger “Jimmy Rodgers” nam de naam over van een illustere Amerikaanse country & western zanger die in 1933 gestorven was.
Het lied zelf gaat over de “hoax” die nog altijd in sommige kringen als waar wordt beschouwd: Hitler was helemaal niet dood, dat was allemaal in scène gezet…
De liedschrijvers lachen een beetje met het groteske gerucht dat Hitler ontsnapt was door zich als vrouw voor te doen om zich in Ierland te verstoppen !
De kans dat hij zich daar nog steeds verstopt is uiterst klein, 122 jaar na zijn geboortedatum.
Waar zit Hitler?
783 [A] Saegemans [C] Willy Rex
Velen hoort men heden vragen:
wat is met Hitler gebeurd?
Is hij wel dood en begraven?
Kunnen bewijzen dat staven?
Hij slechts alleen weet het ’t beste,
bedotten deed hij ieder een!
Met Adolf is het gedaan,
Adolphine is nu mijn naam.
Ik ben dus een vrouw,
de gedaante waar ikke het meest van hou.
Ach, in mijnen geest
ben ik steeds meer een vrouw geweest;
ja, dat liegen, bedriegen
gaat toch maar een tijd.
Ik laat alles varen
om ’t vel te bewaren
verdwijn ik en staak ik den strijd.
De Russen zijn nog steeds aan ’t zoeken
hem levend te vinden of dood.
Al keken z’in alle hoeken,
succes konden ze niet boeken.
Al vonden ze reeds vele lijken
van Hitler was er geen spoor.
Zojuist nog kwam ons te bereiken,
’t berichtje verscheen in een krant.
Ja, nu zal je wel staan kijken,
Hitler kwam niet te bezwijken.
Op zijn eentje ging hij debarkeren
bij de Ieren, als vrouwe op ’t strand!
| Partituur * Waar zit Hitler? * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Ik hou van de vrije natuur liedblad Verhaest-Van Cauter-Fosco "De schoonste en nieuwste Vlaamsche Volksliederen" met dank aan Philippe Neutens

