Liedeken van Sint-Hubertus
Sint-Hubertus werd onder andere in Leefdaal tussen 1200 en 2000 vereerd en aanroepen tegen alles wat ook maar van ver een beetje op “razernij” leek. In het midden van de 17e eeuw bereikte die devotie een hoogtepunt, tot heil van de plaatselijke kerkschatten. We hebben het er al uitvoerig over gehad bij het lied “Lofsanck van S. Huybrecht” en ik nodig u dus uit om ook die bijdrage van 15 jaar geleden (nog eens) te lezen.
Dit lied is een berijmde hagiografie(1) waarin de voornaamste legendarische “feiten” over het leven van de heilige worden opgesomd en dat uiteindelijk besluit met een commerciële boodschap.
De vermelde zangwijze is een evergreen bij de oudere marktliederen.
Liedeken van Sint-Hubertus
1085 [A] onbekend [C] trad. circa 1700
Laat ons hier op het wereldsdal
Hubertus hoge achten,
die ons kan redden uit ’t geval
bij dagen en bij nachten.
Want hij is een lelieblom,
vermaard door heel ons Christendom,
bij God zeer hoog van waarde
En vermaard op de aarde.
Hij was een edel gravens kind,
in de stad Luik geboren,
van God en van de mens bemind
zo iedereen zal horen.
In zijn jongheid had hij schier
al in het jagen meer plezier,
mits zijn vader voor dezen
ook jager kwam te wezen.
Aanziet ’t eerste mirakel dan,
als hij ter jacht kwam wezen:
een hert dat hem kwam toegegaan,
dat hem kwam g’hoorzaam wezen.
’t Beest viel voor hem op zijn kniên
en kwam aan hem zijn diensten biên
Maar toch ter dezer stonden
Meende hij ’t beest te wonden.
Zo haast was hij niet van zijn peerd
of hij kwam straks te merken
dat tussen d’horens van het hert
een licht dat kwam versterken.
Hij zag daar Christus’ beeld op staan,
Gods wonder werk zag hij daar aan,
maar ’t beest is straks verdwenen,
niet meer voor hem verschenen.
Alsdan heeft God zijn hart geraakt.
Daar hij Hem had aanbeden
heeft Hij van dezen man gemaakt,
een licht der duisterheden
want zijnen Mijter en zijn Staf
zond God hem van den Hemel af
dat op d’aarde mits dezen
hij Bisschop mochte wezen.
Nadat Hij enen langen tijd
zijn schapen kwam regeren
heeft God dien heilig man gezeid
en hij Hem kwam vereren:
dat na zijn dood hij hem toeliet
aan allen sterveling ’t gebied
dat nooit aan lijf of leden
geen razend dier mocht treden.
Dus is hij nu bij God den Heer,
voorpreker aller stonden
voor die hier zijn met groot verzeer,
gebeten van doll’ honden
ofwel van ander razend beest,
dat die maar komen onbevreesd,
Hubert zal hen beschermen,
van razernij ontfermen.
Wilt Sint-Hubertus als patroon
aanroepen t’allen stonden,
hij zal voor u, voor Godes troon,
bidden met open monden
opdat geen beet in razernij
u toebrengt enig leed of lij,
maar dat gij als voordezen
van hun bevrijd moogt wezen.
Oorlof, Christen in ’t generaal,
wilt Sint-Hubertus eren,
koopt de gewijde dingen al
gij zult nooit u verzeren,
want ieder die op hem betrouwt,
gewijde dingen bij hem houdt
zal hij altoos bevrijden
en ’t razend dier vermijden.
(1) de biografie van een heilige
| Partituur * Liedeken van Sint-Hubertus * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: "Van de vier gasten" alias "O Holland schoon" (circa 1700) MUZ1084 pag. 22 "Gentse liederverzameling" MUZ0942 pag. 48 "HISTORIELIEDEKENS te bekomen bij LAMBIN-VERWAERDE, IEPER" MUZ0137 pag. 34 "Volkslied in West-Vlaanderen", Roger Hessel MUZ0771 pag 325-326 "De Kist van Pierlala"
In je oogen staat geschreven
70 jaar geleden overleed auteur-componist Henri Theunisse, vooral bekend van “Ik heb een huis met een tuintje gehuurd”, maar hij schreef wel meer populaire deuntjes die vaak ook met de originele tekst door marktzangers werden gezongen.
Hierbij zijn lied” “In je ogen staat geschreven (wat je mond niet zeggen wou)”, ondertussen dus rechtenvrij.


In je ogen staat geschreven
469 Henri Theunisse (1887-1956)
Zacht ruist de wind, met zang’rig geluid
het klinkt als een liefdeslied
Lenteverwachten zweeft door de bossen
trilt door het jonge riet
Alles dat spreekt van liefdesverlangen
maar jij zwijgt stil, mijn schat
Toch raadt mijn hart jouw diepste gedachten
Lieveling, weet je dat:
In je ogen staat geschreven
wat je mond niet zeggen wou
Waarom lang nog overwegen,
als je hart spreekt kleine vrouw?
In je ogen staat geschreven
wat je mond niet zeggen wou
Waarom langer nog gezwegen,
als je denkt: “Ik hou van jou”?
Net als de vogels zullen wij samen
zo je mij ’t jawoord geeft
Daad’lijk een nestje bouwen voor twee
dat zonnige plekjes heeft.
En ligt er later in een mooi wiegje
lachend “een kleine puk”
die met zijn handjes woelt door je haren
Ken je nog meer geluk.
| Partituur * In je ogen staat geschreven * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: op het repertoire van verschillende marktzangers o.a. Tamboer (lied nr 864), Achille Coppenolle, Louis Dewinne & Albert Van Moerkerke en populair in liedjesschriften opgenomen in 1937 (Dutch Tango) op het label Parlophon B 73052 of Odeon A 164506 matrijs nr.149197 - Bob Scholte
Van enen Doctor en ene Dochter

Dit is eeen marktzangerslied van circa 1860, één van de duizenden die we zelden in ons repertoire opnemen omdat ze veel te uitgebreid de gebeurtenissen verhalen en op (bijgevolg) eentonige melodieën werden gezongen. Alleen al het onderschrift bij de titel is een ruime samenvatting van de gebeurtenissen. Het zou allemaal echt gebeurd zijn in Amsterdam, maar dat valt nu niet meer te controleren.
Oordeel zelf en probeer geduldig de 17 strofen tot u te laten doordringen.
De vermelde melodie “De Moorinne van Amerika” konden we onrechtstreeks terugvinden en kwam in onze andere liedbesprekingen nog niet aan bod.
Van enen Doctor en ene Dochter
1084 [A] onbekend [C] trad.
1
Wonder is Gods kracht in het menselijk geslacht,
die van het begin heeft geplant de zoete min
in het huwelijk op het aarderijk
opdat door den band van de liefde heel constant
elk zou leven met malkaar in zuiver min tegaar.
2
Eenen doctoor schoon, lieftallig van persoon
Binnen Amsterdam, vrijde een jongvrouw hoog van stand
Hij was arm van goed, maer edel van gemoed
Zij gaf hem haer trouw om te zijn als man en vrouw
En te leven heel constant, in min en egten band
3
Maer den vader gram, van zijn dogter dit vernam
Dwong met geweld, om het goed en om het geld
Dat zij trouwen zou, deze schoon jongvrouw
Met een rijken heer, of hij dreeg(1) haer met verzeer
Zodat zij met een droef getraen, den dood zou onderstaen
4
En tegen wil en dank, trouwde zij door vaders dwank
Tegen haeren zin, om het geld, maer zonder min
Deze schoon jongvrouw, was vol druk en rouw
Want zij dagt altijd, op haer eerste lief met vlyt
Die door de liefde excellent, stond in haer hert geprent
5
Naer twee jaeren tijd, noyt geen uer van gezondheyd
Nog geen kinders zond, ’t was al druk en tegenspoed
In een litargie, door melankolie
Bleef zij in den nood, ider meynde zij was dood
En zij wierd met veel droefheyd, al in het graf geleyd
6
Den doctoor die hoord’, schijnt van rouw zijn hert doorboord
Haeren besten vriend, die haer het eerst had bemind
In zijn traenenvloed, riep: ach bitter zoet
Ach mijn schoon jongvrouw, die mij had beloofd uw trouw
Schoon mijn hoop nu is gedaen, mijn min zal noyt vergaen
7
Mogt ik naer uw dood, nog eens zien uyt liefde groot
Ach uw bleek aenschijn, tot vertroosting van mijn pijn
Hij sprak met getraen, den grafmaeker aen
Ik zeg u met er spoed, nog de kiste open doet
Ziet voor loon word u geteld, twee honderd guldens geld
8
Het was middernagt, dat daer niemand op en dagt
Kwamen zoo aen ’t graf, en den steen gewenteld af
Hij ook niet en mist, hij opent de kist
En hij riep met rouw, ach mijn overschoon jongvrouw
Hoe ligt gij hier in mortus schoot, verslonden van de dood
9
Hij uyt s’hertens grond, kust haeren bleeken mond
Hoort door wonder maer, wat den minnaer wierd gewaer
Haeren adem gaet, haeren pols die slaet
Ja, haer jeugdig hert, klopte nog in deze smert
Den doctoor stond, g’heel versteld, aenzag dat zoete beeld
10
O wonderlijk vertoog! En hij regte haer omhoog
Zij bleef zitten regt, hoort wat den grafmaker zegt:
Met een kort beraen, laet me vlugten gaen
Hij wierd g’heel bevreesd, meynde het was eenen geest
Den doctoor sprak zonder schuld
Grafmaeker hebt geduld
11
En zyt niet bevreesd, het en is geenen geest
Stopt uw graf terstond, zwijgt maer stil, houd uwen mond
Want zij voor gewis, nog in ’t leven is
Ziet dat zoete lam, hij haer in zijn armen nam
En hij droeg haer reyn en kuys
Met vreugden naer zijn huys
12
Hij leyd haer g’heel net, op een zuyver pluymen bed
Hij gaf haer medcyn, tot vertroosting van haer pyn
Door doctoors konst en kragt, en Gods wonder magt
In zes weken teyd, kreeg zij weer haer gezondheyd
Loft den grooten God van al
Hoort wat hier volgen zal
13
Tot haer eer en lof, een nieuw kleed van ’t zelve stof
Liet hij maken gaen, gelijk zij eertijds had gegaen
En een schoon maeltijd, heeft hij daer bereyd
Hij noode haeren man, en veel vrienden die als dan
Daer kwamen verheugd van geest
Het scheen een bruloftfeest
14
Naer de maeltijd dan, doen sprak hij tot haeren man
Ach mijnheer bekend, die mijn liefste hebt ontwint
Door uw geld en goed, Wilt gij met’er spoed
Nog uw huysvrouw zien? Hij sprak hoe kan dit geschien?
Mijn huysvrouw die leyd in ’t graf
Zij is van de weireld af
15
Den doctoor met’er spoed, terstond de kamer open doet
Ziet de schoon jongvrouw, zonder druk of zonder rouw
Die kwam daer uyt ’t salet, Zuyver klaer en net
Frisch en wel te pas, Zoo als zij te vooren was
Een ider stond heel versteld
Mijnheer met groot geweld
16
Hij viel in onmagt, En hij stierf den derden nagt
Maer nog g‘heel present, Maekte hij zijn testament
Al zijn geld en goed, Land in overvloed
Was voor zijn huysvrouw, En den doctoor heel getrouw
Die kreeg dees jongvrouw tot zijn lot
Het was den wil van God
17
Korten tijd daer naer, Trouwde daer dat lieve paer
Een ieder was verblijd, Naer zijn moeyte en grooten strijd
Hij leefde met zijn vrouw in den min getrouw
Zeven kinders schoon, Kreegen zij tot hunnen loon
En Benedictie in geld en goed
In grooten overvloed
(1) dreigde
| Partituur * Van enen Doctor en ene Dochter * | |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: De Moorinne van America MUZ1084 liedblad nr 73 gedrukt bij Van Paemel, Gent MUZ0420 "Onder de Groene Linde" pag. 370 e.v. MUZ0683 Kroniek vd Kempen" pag. 150 MUZ0635 "Anoniem liedboek" pag. 16 MUZ0805 "Monsterleeet" nr 64


